Функциональ бүлэг гэж юу вэ?

Функциональ бүлэг гэж юу вэ?

Органик нэгдлийн химийн шинжийг голчлон функциональ бүлэг тодорхойлдог. Аппын хичээлд үүнийг үйлчлэгч бүлэг гэж нэрлэдэг, хоёулаа нэг ойлголт. Ижил бүлэгтэй нэгдлүүд нэг ангид багтаж, төстэй шинж үзүүлнэ.

Гинж ижил ч бүлэг өөр бол анги өөр болно. Этан C₂H₆ бол алкан, этанол C₂H₅OH бол спирт, цууны хүчил CH₃COOH бол карбон хүчил. Гурвуулаа 2 нүүрстөрөгчтэй.

Нэг молекул хоёр бүлэгтэй байж болно. Амин хүчил нэг молекулдаа −NH₂ ба −COOH бүлэг агуулдаг.

Симуляторыг хэрхэн ашиглах вэ?

Симулятор нээгдэхэд −OH бүлэг сонгогдсон байна.

1. Зураг дээр хоёр нүүрстөрөгч, түүнд залгасан том өнгөт дугуй харагдана. Өнгөт дугуй бол функциональ бүлэг.
2. Доорх дөрвөн товчноос −OH, −COOH, −NH₂ эсвэл −Cl сонгоно.
3. Дээд мөрөнд нэгдлийн анги гарна: Спирт, Карбоксилын хүчил, Амин эсвэл Галоген нэгдэл. Карбоксилын хүчил бол сурах бичгийн карбон хүчил юм.
4. Зургийн доор тухайн ангийн жишээ гарна, жишээ нь Этанол C₂H₅OH.

Зураг нь бүх бүлгийг ижил гинжинд залгаж харуулсан схем. Жишээ бодисын яг бүтэц биш: метиламин, хлорметан нэг нүүрстөрөгчтэй.

Симулятор дээр оролдож үзэх даалгавар

• Бүлэг бүрийг сонгоод жишээ бодисын томьёоноос тэр бүлгийг ол. Хариу: CH₃COOH томьёоны төгсгөлийн COOH, CH₃NH₂ томьёоны NH₂ гэх мэт.
• Товч дарахаасаа өмнө ангийг таа: C₃H₇OH, C₂H₅COOH, C₂H₅NH₂, C₂H₅Cl. Дараа нь бүлгийн товчоор шалга. Хариу: спирт, карбон хүчил, амин, галоген нэгдэл.
• Дөрвөн бүлгээс аль нь хүчиллэг, аль нь суурилаг вэ? Хариу: −COOH хүчиллэг, −NH₂ суурилаг.

Түгээмэл алдаа

• Спиртийг суурь гэж бодох. Спиртийн −OH бүлэг нүүрстөрөгчтэй ковалент холбоотой, ион болж салдаггүй. Харин суурьт OH⁻ ион байдаг.
• Бүх устөрөгчийг хүчиллэг гэж бодох. Цууны хүчлийн CH₃COOH томьёоны дөрвөн устөрөгчөөс зөвхөн −COOH бүлгийнх нь ион болж салдаг.

Эх сурвалж

• Chemistry LibreTexts: Functional Groups
• Chemistry LibreTexts: Functional groups A