Виртуал лаборатори

81 интерактив симулятор

Чирж, нэмж, хэмжиж — хими хэрхэн ажилладгийг өөрөө нээ.

Симуляторыг аппын «Симулятор» хэсгээс эсвэл сэдвийн даалгавар дотроос нээнэ. «Үнэгүй» гэж тэмдэглэсэн 3 симулятор бүртгэлгүйгээр нээлттэй.

Ион таних лаборатори

Үнэгүй

Үл мэдэгдэх дээжид ямар катион, анион агуулагдаж байгааг чанарын урвалаар ялган таних виртуал лаборатори.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Ион ба хийг таних арга

Дэлгэрэнгүй

Арван үл мэдэгдэх дээж «Дээж А … Дээж К» нэрээр өгөгдөх бөгөөд дөлний өнгө, натрийн гидроксид, барийн хлорид, мөнгөний нитрат гэсэн дөрвөн урвалжаар шинжилнэ. Тунадас буусны дараа илүүдэл NaOH/NH₃, сулруулсан HCl, аммиакийн уусмал нэмж эцэслэн ялгах бөгөөд урвал бүрийн ионы тэгшитгэл шууд гарч ирнэ. Сурах бичгийн Зураг 1.4.2 (катион) ба 1.4.3 (анион) бүдүүвчийг яг дагасан бөгөөд бүх дээжийг таньвал оноо, алдааны тоог харуулна.

Нэршлийн лаборатори

Нэгдлийн томьёо, нэр, дуудлага гурвыг нэг дор судалж, сорилоор шалгана.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Оксид, Суурь, Хүчил, Давс

Органик урвалын механизм

Сурах бичгийн 61 органик урвалыг алхам алхмаар нь задлан үзүүлнэ — тасрах холбоо улаанаар, үүсэх холбоо ногоон тасархайгаар, электроны шилжилт муруй сумаар, карбокатион ⊕ тэмдгээр гарна.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Үндсэн ойлголт, Нүүрс устөрөгчид, Хүчилтөрөгч агуулсан нүүрс устөрөгчид, Цагираг хэлхээт нүүрс устөрөгчид, Азот агуулсан нүүрс устөрөгчид, Галоген агуулсан нүүрс устөрөгчид

Дэлгэрэнгүй

Зүүн талаас урвалын төрлөө (халах, нэгдэх, ялгаруулах, эфиржих, гидролиз, исэлдэх, полимержих, изомержих, азотын нэгдэл) шүүгээд урвалаа сонгоно. Голд нь механизм кадр кадраар нь гүйдэг: эх бодис ба урвалж → холбоо тасрах, шинэ холбоо үүсэх, завсрын карбокатион эсвэл енол → бүтээгдэхүүн. ◀ ▶ товчоор гараар, ▶▶ товчоор автоматаар (0.9 сек тутам) үзнэ. Марковниковын дүрмийн урвалд «устөрөгч нь устөрөгч олонтой нүүрстөрөгчид нэгдэнэ» гэсэн сануулга гарч, хоёрдогч ба анхдагч карбокатионыг зэрэгцүүлэн харуулна. Баруун талд бүтэн тэгшитгэл нөхцөлтэйгөө, алхмын тайлбар, «Яагаад?» тэмдэглэл. «Сорил» горимд бүтээгдэхүүнийг таамаглах, урвалын төрлийг нэрлэх, Марковниковын гол бүтээгдэхүүнийг сонгох, нөхцөлийг таних 10 асуулт гарна.

Хүчил–суурь уусмал

Хүчтэй ба сул хүчил, суурийг бөөмс ба pH-ээр харьцуул.

Дэлгэрэнгүй

Хүчтэй ба сул хүчил юугаараа ялгаатай вэ? Туршилтын багажаа ашиглан олж мэдээрэй! pH цаас эсвэл хэмжүүрээ уусмалд дүрж pH-ийг хэмж, эсвэл электродоор гүйдэл дамжуулалтыг шалга. Дараа нь уусмалын төрөл ба хүч pH-д хэрхэн нөлөөлдгийг ажигла. Сул хүчлийн уусмал хүчтэй хүчлийн уусмалтай ижил pH-тэй байж чадах уу?

Атомын харилцан үйлчлэл

Хоёр атом хэрхэн татаж, түлхэлцдэгийг хүч ба энергиэр харуул.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Молекул хоорондын хүч

Дэлгэрэнгүй

Хоёр атом ойртоход юу болдог вэ? Атомууд бие биеэ хол зайнаас сулхан татаж, хэт ойртвол хүчтэй түлхэлцдэг. Атомын хосыг сонгоод (Неон, Аргон, Хүчилтөрөгч) тэдгээрийн хоорондын зайг өөрчилж, потенциал энергийн муруй (σ ба ε) хэрхэн өөрчлөгдөхийг ажигла. Хөдөлгөөнт атом нь тэнцвэрийн цэгээ тойрон хэлбэлзэнэ — яг л үл үзэгдэх пүршээр холбогдсон мэт!

Тэгшитгэл тэнцүүлэх

Коэффициент тааруулж химийн урвалын тэгшитгэлийг тэнцүүл.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Масс хадгалагдах хууль, Химийн урвалын тэгшитгэл

Дэлгэрэнгүй

Химийн урвалд атом үүсдэг ч үгүй, устдаг ч үгүй — зөвхөн дахин зохион байгуулагддаг. Тиймээс тэгшитгэлийн хоёр талд элемент бүрийн атомын тоо тэнцүү байх ёстой. Коэффициентуудыг (тоонуудыг) дээш доош тохируулж тэгшитгэлийг тэнцүүлээрэй. Молекул, тэнцвэрийн дэнс эсвэл багана графикаар шалгаж болно. Тэнцэхэд 😊 гарч ирнэ!

Статик цахилгаан

Бөмбөлгийг цамцанд үрж цэнэглээд ханд наалдуул.

Дэлгэрэнгүй

Бөмбөлгийг цамцанд үрэхэд юу болдог вэ? Цамцнаас сөрөг цэнэг (электрон) бөмбөлөг рүү шилжиж, бөмбөлөг сөрөг цэнэгтэй болно. Сөрөг цэнэгтэй бөмбөлөг нь ханыг татаж, наалддаг (статик цахилгаан). Бөмбөлгийг чирж цамцанд үрээд, дараа нь ханд аваачиж тавь. 'Хана авах' дарвал бөмбөлөг эерэг цэнэгтэй цамц руугаа эргэн очно. Цэнэгүүдийг харах горимоор юу болж буйг ажигла!

Концентраци

Бодис, ус нэмж, ууршуулж уусмалын концентрацийг өөрчил.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Уусмалын концентраци

Дэлгэрэнгүй

Уусмалын концентраци гэж юу вэ? Концентраци = ууссан бодисын моль / уусмалын эзэлхүүн. Аяганд бодис нэмбэл концентраци өснө, ус нэмбэл (шингэрүүлбэл) буурна. Ус ууршуулбал концентраци дахин өснө, харин уусмал асгахад концентраци хэвээр үлдэнэ. Янз бүрийн өнгийн бодис сонгож, концентраци хэмжигчийг уусмалд дүрж моль/л-ээр хэмж. Хэт их бодис нэмбэл уусмал ханаж, илүүдэл нь ёроолд тунана!

pH шатлал

Өдөр тутмын шингэнүүдийн pH-ийг хэмжиж, ус нэмж шингэрүүл.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Суурь, Химийн бодисын хэрэглээ

Дэлгэрэнгүй

Кофе, сүү, сода, аккумуляторын хүчил — эдгээр шингэн хэр хүчиллэг эсвэл суурьлаг вэ? pH шатлал 0-14 хооронд байдаг: 7 бол саармаг (ус), 7-оос бага бол хүчиллэг, их бол суурьлаг. Шингэнээ сонгоод pH хэмжигчийг уусмалд дүрж хэм. Ус нэмбэл (шингэрүүлбэл) pH нь 7 (саармаг) руу ойртдгийг ажигла!

Молиар концентраци

Ууссан бодисын моль ба уусмалын эзэлхүүнийг өөрчилж концентрацийг тооц.

Дэлгэрэнгүй

Молиар концентраци (моль/л) = ууссан бодисын моль тоо / уусмалын эзэлхүүн (литрээр). Ууссан бодисын хэмжээ (моль) ба уусмалын эзэлхүүнийг гулсуураар өөрчилж концентраци хэрхэн өөрчлөгдөхийг ажигла. Ууссан бодис ихсэх тусам эсвэл эзэлхүүн багасах тусам концентраци өснө. Хэт өндөр болбол уусмал ханаж, илүүдэл нь ёроолд тунана!

Атом угсрах

Протон, нейтрон, электрон нэмж атом угсарч элемент таних.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Атом гэж юу вэ?, Үелэх хандлага, Атом ба ион, Валентын электрон, Атомын бүтэц, шинж чанар

Дэлгэрэнгүй

Атом нь протон, нейтрон, электроноос тогтдог. Протон, нейтрон цөмд, электрон бүрхүүлд байрлана. Протоны тоо элементийг тодорхойлдог (1 протон = устөрөгч, 2 = гели...). Протон, нейтрон, электроны тоог өөрчилж: элемент юу болохыг, цэнэг (протон − электрон), массын тоо (протон + нейтрон) хэрхэн өөрчлөгдөхийг ажигла. Протон ба электрон тэнцүү бол саармаг атом, тэгэхгүй бол ион!

Молекул угсрах

Атомуудыг нэгтгэж H₂O, CO₂, NH₃... молекул угсар.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Байгуулалтын томьёо, Химийн холбоо, Азот ба түүний нэгдэл, Үндсэн ойлголт

Дэлгэрэнгүй

Молекул нь атомуудаас тогтдог. Устөрөгч (H), хүчилтөрөгч (O), нүүрстөрөгч (C), азот (N) атомуудыг зөв харьцаагаар нэгтгэж молекул угсараарай. Жишээ: 2 устөрөгч + 1 хүчилтөрөгч = ус (H₂O). Зөв атомууд нийлмэгц молекул автоматаар үүсэж, цуглуулгад нэмэгдэнэ. Хэдэн молекул угсарч чадах вэ?

Изотоп ба атомын масс

Нейтрон нэмж изотоп үүсгэж массын тоо, элбэгшлийг үз.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Атомын бүтцийн шинж чанар

Дэлгэрэнгүй

Нэг элементийн атомууд өөр өөр тооны нейтронтой байж болно — үүнийг изотоп гэнэ. Изотопууд ижил протонтой (тиймээс ижил элемент) боловч массын тоо (протон + нейтрон) нь ялгаатай. Элемент сонгоод нейтроны тоог өөрчилж: изотоп юу болохыг, байгальд хэр элбэг байдгийг, атомын массыг ажигла. Жишээ: нүүрстөрөгч-12 хамгийн элбэг, нүүрстөрөгч-14 нь тогтворгүй!

Урвал ба үлдэгдэл

Урвалжийн тоог тохируулж бүтээгдэхүүн ба үлдэгдлийг тооц.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Химийн урвал гэж юу вэ?, Химийн урвалын төрөл, Моль ба стехиометр, Хүхэр

Дэлгэрэнгүй

Урвал явахад урвалж бодисууд тодорхой харьцаагаар зарцуулагдана. Хэрэв нэг урвалж дутвал (хязгаарлагч урвалж), нөгөө нь илүү үлдэнэ. Жишээ: 2 талх + 1 бяслаг = 1 сэндвич. Хэрэв 5 талх, 3 бяслагтай бол хэдэн сэндвич хийж, юу үлдэх вэ? Урвалжийн тоог тохируулж, бүтээгдэхүүн ба үлдэгдэл хэрхэн өөрчлөгдөхийг ажигла. Ус, аммиак гаргах жинхэнэ урвалуудаар ч бас туршаарай!

Беэрийн хууль

Гэрэл өнгөт уусмалаар нэвтрэхэд хэрхэн шингэдгийг хэмж.

Дэлгэрэнгүй

Уусмал яагаад өнгөтэй байдаг вэ? Лазераар өнгөт уусмал руу гэрэл тусгаж, хэр их гэрэл шингэж, хэр их нэвтэрч байгааг детектороор хэмж. Ууссан бодис, концентраци, кюветийн зузаан, гэрлийн долгионы уртыг өөрчилж, Беэрийн хууль A = ε·l·c-ийн дагуу шингээлт хэрхэн өөрчлөгдөхийг ажигла. Уусмал өтгөрөх тусам, зузаан нэмэгдэх тусам гэрэл ихээр шингэнэ.

Молекулын туйлшрал

Электрон сөрөг чадвар холбооны туйлшралыг хэрхэн үүсгэдгийг харуул.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Цахилгаан сөрөг чанар, Галоген агуулсан нүүрс устөрөгчид

Дэлгэрэнгүй

Атомууд электроныг ижил хүчээр татдаггүй. Хоёр атомын электрон сөрөг чадварыг (EN) өөрчилж, илүү татдаг атом руу электрон шилжиж δ− (сөрөг), нөгөө нь δ+ (эерэг) болохыг ажигла. Холбооны диполь сум EN-ийн зөрүүг заана: зөрүү бага бол ковалент, их бол ионы холбоо. Цахилгаан орон асаавал туйлт молекул орны дагуу эргэж эгнэнэ.

Нягт

Масс, эзэлхүүн, нягтын хамаарлыг усанд хөвүүлж/живүүлж судал.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Масс ба эзэлхүүнийг хэмжих туршилт, Нягтыг олох

Дэлгэрэнгүй

Яагаад мод усанд хөвж, төмөр живдэг вэ? Нягт = масс ÷ эзэлхүүн. Материал (мод, мөс, шил, төмөр, зэс, алт) сонгож, эзэлхүүнийг өөрчилж, эсвэл өөрийн блок хийж масс, эзэлхүүнийг тохируул. Нягт нь усны нягт 1.0 кг/л-ээс бага бол блок хөвж, их бол живнэ. Хөвөх үед усанд дүрэгдэх хэсэг нягтаас хамаарна.

Тархалт

Хоёр хийг холиод жигд тархах хүртэл ажигла.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Диффуз

Дэлгэрэнгүй

Үнэр яагаад өрөөгөөр тархдаг вэ? Савыг ханаар хоёр хэсэгт хуваасан: зүүн талд цэнхэр, баруун талд улаан хийн бөөмс. Тоо болон температурыг тохируулаад «Хана авах» товчийг дар. Бөөмс байнга хөдөлж мөргөлдөж, аажмаар холилдож бүх сав даяар жигд тархана. Температур өндөр байх тусам бөөмс хурдан хөдөлж, хурдан тархана.

Кулоны хууль

Хоёр цэнэгийн хоорондын татах/түлхэх хүчийг судал.

Дэлгэрэнгүй

Цэнэгүүд бие биедээ хэрхэн нөлөөлдөг вэ? Кулоны хууль: F = k·q₁·q₂ / r². Хоёр цэнэгийг шугам дээгүүр чирж зайг өөрчилж, тэдгээрийн хэмжээ ба тэмдгийг (+/−) тохируул. Ижил тэмдэгтэй цэнэгүүд түлхэлцэж, эсрэг тэмдэгтэй нь татна. Цэнэг их, зай ойрхон байх тусам хүч огцом нэмэгдэнэ.

Цөм угсрах

Протон, нейтрон нэмж цөм үүсгэн тогтвортой байдлыг судал.

Дэлгэрэнгүй

Атомын цөм юунаас тогтдог вэ? Протон болон нейтрон нэмж, хасаж цөм угсар. Протоны тоо ямар элемент болохыг тодорхойлж, протон+нейтрон нь массын тоог өгнө. Нуклидын диаграм дээр цөм тогтвортой (хар хөх) эсвэл цацраг идэвхт задардаг (β⁻, β⁺, ялгаралт) эсэхийг харуул. Нейтрон хэт олон эсвэл цөөн байвал цөм тогтворгүй болно.

Молекул ба гэрэл

Гэрэл молекулд тусахад юу болохыг ажигла.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Агаарын бохирдол

Дэлгэрэнгүй

Гэрэл молекултай хэрхэн харилцан үйлчилдэг вэ? Гэрлийн эх (микро долгион, хэт улаан туяа, харагдах гэрэл, хэт ягаан туяа) сонгож молекул руу фотон тусга. Тохирох энергитэй фотоныг молекул шингээж хариу үзүүлнэ: ус эргэлдэж, нүүрсхүчлийн хий доргиж, азотын давхар исэл цацарч, озон хэт ягаан туяанд задарна. N₂, O₂ гэх мэт зарим молекул гэрлийг нэвтрүүлж өнгөрөөнө.

Резерфордын сарнилт

Альфа бөөмсийг цөмд харваж хазайлтаар атомын бүтцийг ил гарга.

Дэлгэрэнгүй

Резерфорд атомын цөмийг хэрхэн нээсэн бэ? Эерэг цэнэгт альфа бөөмсийг нимгэн алтан хальс руу харва. Ихэнх нь шууд нэвтэрдэг ч зарим нь цөмийн ойролцоо өнгөрөхдөө Кулоны түлхэх хүчээр огцом хазайж, шууд оносон нь буцаж ойно. Цөмийн протоны тоо буюу энергийг өөрчилж хазайлт хэрхэн өөрчлөгдөхийг ажигла — энэ туршилт атомын масс төвлөрсөн жижигхэн цөмтэйг батлав.

Молекулын хэлбэр

Холбоо ба ганц хосоор молекулын 3 хэмжээст хэлбэрийг таамагла.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Льюисийн томьёо, Цагираг хэлхээт нүүрс устөрөгчид

Дэлгэрэнгүй

Молекул яагаад тодорхой хэлбэртэй байдаг вэ? Төв атомд холбоо (ганц, давхар, гурвалсан) болон ганц хос электрон нэмээрэй. Электрон хосууд хоорондоо түлхэлцэж хамгийн их зайд тархдаг (VSEPR онол). Домэйны тооноос хамаарч шугаман, гурвалжин хавтгай, тетраэдр, хугарсан, пирамид зэрэг хэлбэр үүснэ. Ганц хос нэмбэл хэлбэр өөрчлөгдөж, холбооны өнцөг багасна.

Бодисын төлөв

Халааж хөргөж хатуу, шингэн, хийн төлөвийг ажигла.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Бодисын төлөв, Бодисын төлвийн шилжилт

Дэлгэрэнгүй

Мөс яагаад хайлж, ус яагаад ууршдаг вэ? Бодис (неон, аргон, хүчилтөрөгч, ус) сонгоод халаагч/хөргөгчөөр температурыг өөрчил. Хүйтэнд бөөмс торлог бүтэц үүсгэн бараг хөдөлгөөнгүй байдаг (хатуу), дулаанд салж урсдаг (шингэн), халуунд чөлөөтэй нисдэг (хий). Температур ба фазыг термометрээр хар.

Хийн шинж чанар

Бөөм, дулаан, эзэлхүүнээр даралт хэрхэн өөрчлөгдөхийг судал.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Хийн даралт, Хийн шинж чанар

Дэлгэрэнгүй

Хийн даралт юунаас хамаардаг вэ? Помпоор бөөм нэмж, халаагч/хөргөгчөөр дулааныг өөрчилж, поршенийг зөөж эзэлхүүнийг багасга. Бөөмс ханан дээр уян мөргөлдөж даралт үүсгэнэ. Бөөм олон, халуун, эсвэл эзэлхүүн бага байх тусам даралт нэмэгдэнэ (PV = NkT). Даралтыг хэмжүүрээр, температурыг термометрээр ажигла.

Хийн хуулиуд

Нэг хэмжигдэхүүнийг тогтмол барьж хийн хуулиудыг ажигла.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Ус ба хийг таних туршилтууд

Дэлгэрэнгүй

Хийн даралт, эзэлхүүн, температур хэрхэн холбоотой вэ? Хүнд (цэнхэр) ба хөнгөн (улаан) бөөмсийг помпоор нэмээрэй. «Тогтмол T» сонговол эзэлхүүнийг багасгахад даралт өснө (Бойлийн хууль P·V=тогтмол). «Тогтмол V» сонговол халаахад даралт өснө (Шарлийн хууль P/T=тогтмол). Мини-график дээр хамаарлын муруйг ажигла.

Молекулын хэлбэр: Үндэс

Холбоо ба ганц хос нэмж молекулын үндсэн хэлбэрийг таамагла.

Дэлгэрэнгүй

Молекул яагаад тодорхой хэлбэртэй байдаг вэ? Төв атомд ганц холбоо болон ганц хос электрон нэмээрэй. Электрон домэйнууд бие биеэ түлхэж хамгийн их зайд тархдаг (VSEPR онол): 2 домэйн шугаман, 3 гурвалжин хавтгай, 4 тетраэдр хэлбэр өгнө. Ганц хос нэмбэл хэлбэр өөрчлөгдөж (ус хугарсан, аммиак пирамид), холбооны өнцөг багасна. CO₂, BF₃, H₂O, NH₃, CH₄ жишээгээр туршаарай.

pH шатлал: Үндэс

Өдөр тутмын шингэнийг сонгож pH ба хүчил/суурийн харьцааг үз.

Дэлгэрэнгүй

Кофе, сүү, нимбэг, саван — эдгээр хэр хүчиллэг эсвэл суурьлаг вэ? Шингэнээ сонгоход pH хэмжигч 0–14 хүртэлх утгыг заана: 7 бол саармаг, багадаа хүчиллэг (улаан), ихдээ суурьлаг (ягаан). H₃O⁺ (хүчил) ба OH⁻ (суурь) ионуудын харьцааг баганаар харуул. Хүчиллэг шингэнд H₃O⁺ давамгайлж, суурьлагт OH⁻ олон байдаг.

Бодисын төлөв — дэлгэрэнгүй

Бодис халааж хөргөхөд төлөв өөрчлөгдөж, фазын диаграмд байрлахыг үз.

Дэлгэрэнгүй

Бодис яагаад хатуу, шингэн, хийн төлөвт шилждэг вэ? Неон, аргон, хүчилтөрөгч, ус сонгоод халаагч/хөргөгчөөр температурыг өөрчил. Хүйтэнд бөөмс торлог бүтэц үүсгэн бараг хөдөлгөөнгүй (хатуу), дулаанд салж урсдаг (шингэн), халуунд чөлөөтэй нисдэг (хий). Температур ба даралтаас хамаарч бодис фазын диаграмд хаана байгааг цэгээр хар — Үндэс хувилбараас илүү дэлгэрэнгүй!

Электрон бүтэц

Элемент сонгоод электронууд орбиталд хэрхэн дүүрдгийг үз.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Атомын бүтэц, шинж чанар

Дэлгэрэнгүй

Z=1..20 элемент сонгоход электронууд Ауфбаун зарчмаар — хамгийн бага энергитэй орбиталаас эхлэн — дүүрч, Хундын дүрмээр ижил энергитэй орбиталд эхлээд нэг нэгээрээ байрладгийг энергийн диаграмм дээр харуулна. Электронт бүтцийн урт (1s²2s²…) ба богино ([Ne]3s¹) бичиглэл зэрэгцэн гарна.

Үе ба бүлэг

Үнэгүй

Үе, бүлэг атомын бүтэцтэй хэрхэн холбогддогийг нээ.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Үелэх хандлага

Дэлгэрэнгүй

Үелэх системийн эхний 20 элементийн нүдийг товшиход атомын Бор загвар зурагдана. Үе = бүрхүүлийн тоо, бүлэг = гадаад бүрхүүлийн (валент) электроны тоо гэдгийг баруун тийш, доош шилжүүлж харьцуулан ажиглаарай.

Томьёо зохиогч

Катион, анион сонгоод валент солбиж нэгдлийн томьёо угсар.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Оксид, Суурь, Хүчил, Давс

Дэлгэрэнгүй

Катион (эерэг ион) ба анион (сөрөг ион)-оо сонгоход валент солбих дүрмээр индексүүд тооцогдож, нэгдлийн томьёо угсарна: Al³⁺ + O²⁻ → Al₂O₃. Нэгдлийн нэр, ангилал (исэл, суурь, хүчил, давс) болон цэнэгийн тэнцвэр зэрэгцэн харагдана — томьёо зохиох аргыг эндээс бүрэн эзэмшээрэй.

Урвалын лаборатори

60 бодисыг хос хосоор нь хольж, өнгө, хий, тунадас, дулаан, гэрлийг ажигла.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Химийн урвал гэж юу вэ?, Химийн урвалын үгэн тэгшитгэл, Химийн урвалын төрөл, Масс хадгалагдах хууль, Химийн урвалын тэгшитгэл

Дэлгэрэнгүй

Металл, металл бус, хүчил, суурь, оксид, давс — нийт 60 бодисыг хүссэнээрээ хольж үзээрэй. Урвал явагдвал колбонд өнгө өөрчлөгдөж, бөмбөлөг гарч, тунадас буун, дулаан ялгарах эсвэл шингээх нь харагдана. Хамгийн гол нь урвал бүр гурван хэлбэрээр зэрэг бичигдэнэ: үгэн тэгшитгэл, химийн томьёо, тэнцүүлсэн урвалын тэгшитгэл. «Халаах 🔥» товчоор нэг бодисын задрах урвалыг ч үзэж болно.

Виртуал лаборатори

Аяганд реактив нэмж, температур өөрчилж, уусах чанар ба урвалыг хянана.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Химийн туршилтын багаж хэрэгсэл

Дэлгэрэнгүй

Жинхэнэ лабораторийн ширээ: шилэн аяганд ус, хүчил, суурь, давс, металл, индикатор нэмээд юу болохыг ажигла. Хүснэгт нь бодис бүрийн моль, уусах чанар (г/л), хэдэн хувь нь ууссаныг шууд харуулна. Температурыг нэмэхэд уусах чанар өөрчлөгдөнө. Явагдсан урвал бүр үгэн тэгшитгэл, тэнцүүлсэн тэгшитгэлээрээ бүртгэгдэнэ. «Шатаагуур» горимд цагийн шилэн дээр бодис хийж галд шатааж, задрах урвалыг үзнэ.

Бодисыг томруулж үзэх

Өдөр тутмын бодисыг томруулахад бүгд жижиг бөөмсөөс тогтдгийг хараарай.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Бодис гэж юу вэ?

Бодисын төлөв — бөөмс

Хатуу, шингэн, хий гурван төлөвт бөөмс хэрхэн байрлаж, хөдөлдгийг харна.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Бодисын төлөв

Диффуз — дусал тарах

Будгийн дусал усанд өөрөө тархан бүх зайг дүүргэхийг ажиглана.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Диффуз

Хийн даралт

Эзэлхүүнийг багасгахад бөөмс ханан руу олон цохилж даралт нэмэгдэнэ.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Хийн даралт

Холих ба ялгах

Хоёр бодисыг холиод буцаан ялгахад шинэ бодис үүсдэггүйг хараарай.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Холимог бодис

Цэвэр бодис ба холимог

Цэвэр бодис нэг төрлийн бөөмстэй, холимог хэд хэдэн төрлийн бөөмстэй.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Цэвэр бодис

Физик ба химийн үзэгдэл

Физик өөрчлөлтөд бодис хэвээр, химийн өөрчлөлтөд ШИНЭ бодис үүснэ.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Физик ба химийн үзэгдэл

Ионы холбоо

20 нэгдлээс сонгож, метал электроноо өгч ион болохыг ажиглана.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Ионы холбоо

Талст орон тор

Молекул, атом, ион, металлын дөрвөн төрлийн торыг 11 жишээгээр үзнэ.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Талст орон торын бүтэц

Молекул загварчлах

20 нэгдлийг бөмбөлөг-савхан ба орон зай дүүргэх загвараар харна.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Молекулын загвар

Химийн тэнцвэр

A ⇌ B урвал хоёр тийш зэрэг явж, динамик тэнцвэр тогтохыг харна.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Химийн тэнцвэр

Гальваник элемент

Цайр электроноо алдаж, зэс рүү урсан чийдэн асаахыг ажиглана.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Цахилгаан хими

Нүүрс устөрөгчийн гинж

Нүүрстөрөгчийн тоог өөрчлөхөд метан, этан, пропан гинж уртсана.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Нүүрс устөрөгчид

Льюисийн цэгэн тэмдэглэгээ

Атомын валент электроныг цэгээр тэмдэглэж, Льюисийн томьёо зохионо.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Льюисийн томьёо

Тэгшитгэл тэнцүүлэх дасгал

40 урвалаас сонгож коэффициент тавин тэгшитгэлээ өөрөө тэнцүүлээрэй.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Химийн урвалын тэгшитгэл

Дэлгэрэнгүй

Нэгдэх, шатах, халах, солилцох, задрах гэсэн таван ангиллаас урвалаа сонгоод коэффициентийг +/− товчоор тааруулна. Хүснэгт нь элемент бүрийн атомын тоог зүүн ба баруун талаар нь харуулж, тэнцсэн үед ногоон болно. Санаа алдвал «Хариу» товч зөв коэффициентийг үзүүлнэ.

Халах урвалын лаборатори

Идэвхийн эгнээг харж, металл болон галогеноор халах урвал явуулаарай.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Химийн урвалын төрөл

Дэлгэрэнгүй

Металлын идэвхийн эгнээ (K…Au, H₂ заагтай) ба галогены эгнээ (F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂) дэлгэцэд байнга харагдана. Элементээ сонгоод хүчил, ус, давсны уусмалд хийхэд урвал явагдах эсэх, шалтгаан ба тэнцүүлсэн тэгшитгэл шууд гарна.

Исэлдэхүйн хэм олох

20 нэгдэлд заасан элементийн исэлдэхүйн хэмийг өөрөө бодож олоорой.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Исэлдэн ангижрах урвал

Дэлгэрэнгүй

H₂SO₄, KMnO₄, K₂Cr₂O₇ зэрэг 3–4 элементээс тогтсон 20 нэгдлээс сонгоод, мэдэгдэж буй хэмүүдийг (H +1, O −2 …) ашиглан заасан элементийн хэмийг +/− товчоор олно. Зөв бол бодолтын бүрэн задаргаа харагдана.

Исэлдэн ангижрах тэнцүүлэлт

20 исэлдэн ангижрах урвалыг электроны тоог ашиглан тэнцүүлээрэй.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Исэлдэн ангижрах урвал

Дэлгэрэнгүй

Хялбар, дунд, ахисан гэсэн 3 түвшний 20 исэлдэн ангижрах урвал. Урвал бүрд исэлдсэн ба ангижирсан элемент, шилжсэн электроны тоо, урвалын төрөл (молекул хоорондын, молекул доторх, өөрөө исэлдэн ангижрах) харагдаж, атомын тооны хүснэгтээр тэнцүүлнэ.

Усыг цэвэрлэе

Уснаас хогийг төрлөөр нь ялгаж аваад ус цэвэрших процессыг ажигла.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Усны бохирдол

Дэлгэрэнгүй

Нуурын усанд 12 төрлийн хог хөвж байна. Хуванцар, шил, металл, органик гэсэн ангиллын саванд зөв ялгаж хийхэд бохирдлын түвшин буурч, ус аажим тунгалаг болж, загас амьтан эргэн ирнэ.

Хүчиллэг борооны эргэлт

Бохирдуулагчийг хасахад хүчиллэг бороо цэвэрших байгалийн эргэлтийг үзээрэй.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Хөрсний бохирдол

Дэлгэрэнгүй

Үйлдвэрийн утаа SO₂, NO₂ хий үүлэнд орж хүчиллэг бороо болдог эргэлтийг харуулна. Эх үүсвэрүүдийг нэг нэгээр нь хасахад борооны pH 3.5-аас цэвэр борооны 5.6 хүртэл дээшилж, хатсан ургамал дахин цэцэглэнэ.

Агаарын бохирдлын эргэлт

Бохирдуулагчийг тустай шийдлээр нь сольж хотын агаарыг цэвэрлээрэй.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Агаарын бохирдол

Дэлгэрэнгүй

Түүхий нүүрс, хуучин автобус, шүүлтгүй яндан зэрэг эх үүсвэрийг хасаад оронд нь сайжруулсан түлш, цахилгаан тээвэр, шүүлтүүр байрлуулна. AQI 300-аас 50 болж, утаатай тэнгэр цэлмэнэ.

Байгаль орчноо сэргээе

Бохирдуулагчийг хасаж, тустай байгууламж тавьж экосистемийг сэргээ.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Хүрээлэн буй орчны бохирдол

Дэлгэрэнгүй

Уул, гол, ойтой байгальд бохир ус, хогийн овоолго, утаат яндан зэрэг бохирдуулагч байна. Тэдгээрийг хасаад цэвэрлэх байгууламж, ангилах сав, мод тарихад гол тунгалаг болж, амьтад эргэн ирнэ.

Дусаах лаборатори

Бюреттээс бодис дусааж, моль ба уусах хэмжээг бодит цагт хянаарай.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Уусмалын концентраци

Дэлгэрэнгүй

Бюреттийн цоргыг эргүүлж дуслаар эсвэл урсгалаар аяга руу юүлнэ. Ус, хүчил, суурь, давс, индикатор, органик гэсэн ангиллаас бодисоо сонгож, агуулгын хүснэгтээс моль, ууссан хувийг харна. Температур нэмэхэд уусах чанар өөрчлөгдөж, 100°C-аас дээш буцална. Урвалын таб аяган доторх урвалуудыг тэнцүүлсэн тэгшитгэлээр харуулна.

Дөлний будгийн туршилт

Үнэгүй

Металлын давс дөлийг ямар өнгөөр буддагийг үзэж, ионыг таньж сураарай.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Ион ба хийг таних арга

Дэлгэрэнгүй

Металл таваг дээр этанол дусааж асаахад хөх дөл гарна. Металлын давс нэмэхэд дөл тухайн ионы өнгөөр буддаг: кали нил ягаан, натри шар, зэс ногоон цэнхэр, кальци улбар шар. Сорил горимд далд давсны дөлний өнгөөр аль ион болохыг таана — аналитик химийн жинхэнэ арга.

Тунадасжих лаборатори

Хоёр уусмалыг аяганд хольж тунадас буулгаад, юүлүүр ба шүүлтүүрийн цаасаар шүүж, хатаагаад цэвэр уусдаггүй давс гарган ав.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Ион ба хийг таних арга

Дэлгэрэнгүй

8 катион (Ag⁺, Pb²⁺, Ba²⁺, Ca²⁺, Cu²⁺, Fe²⁺, Fe³⁺, Na⁺), 7 анионы (Cl⁻, I⁻, SO₄²⁻, CO₃²⁻, OH⁻, S²⁻, NO₃⁻) уусмалыг хосоор нь хольж, уусах чанарын дүрмээр тунадас үүсэх эсэхийг шууд харна. Тунадас буувал аяганд булингартаад ёроолдоо өнгөт овоолго болж сууж, бүтэн ба товчилсон ионы тэгшитгэл хоёулаа бичигдэнэ. Дараа нь «Шүүх» товчоор Зураг 1.3.3-ын дагуу тунадсыг цаасан дээр үлдээж шүүгдсийг доош урсгаад, «Хатаах»-аар цэвэр давс гарган авна — нийт 26 тунадасны хэдийг нь олж чадах вэ?

Цэвэршлийн муруй

Бодис сонгоод халаахад температур–хугацааны муруй нүдэн дээр зурагдаж, цэвэр бодис яг нэг цэгт хайлдаг, хольц өргөн мужаар аажим хайлдгийг ялгаж харна.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Бодисын цэвэршлийг үнэлэх арга

Дэлгэрэнгүй

8 бодис (цэвэр ус, нафталин, стеарины хүчил, цэвэр зэс — давстай ус, шороотой мөс, лаа, хүрэл хайлш) сонгоод «Халаах» дарахад цаг явж, температур–хугацааны муруй зүүнээс баруун тийш ~4 секундэд бодитоор зурагдана. Цэвэр бодис хайлах цэгтээ хүрэхэд муруй ХАВТГАЙ болж зогсоно — бүх дулаан талстын бүтцийг задлахад зарцуулагдана; хольцод хавтгай хэсэг байхгүй, зөвхөн НАЛУУ муж үүсдэгийг тод тэмдэглэгээ, тасархай шугам, тайлбараар харуулна. «Зэрэгцүүлэх» товчоор нэг тэнхлэг дээр хоёр бодисыг зэрэг зурж (жишээ нь цэвэр ус ба давстай ус, цэвэр зэс ба хүрэл хайлш) ялгааг шууд харьцуулна.

Хроматографийн лаборатори

10 бодисыг цаасан хроматографиар задалж, толбоны тоогоор нь цэвэр бодис уу, хольц уу гэдгийг ялган таньж, Rf утгыг хэмжиж сурна.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Бодисын цэвэршлийг үнэлэх арга

Дэлгэрэнгүй

Зүүн талын жагсаалтаас нэг бодис сонгоод харандааны эхлэлийн шугам дээр толбо тавьж, шилэн саван дахь уусгагчид дүрнэ. Уусгагч цаасаар дээш шимэгдэн гарахад нэг мэт харагдсан толбо салж дээшилдэг ба уусгагчийн фронт зогсоход толбо бүрийн Rf утга (толбо явсан зай a ÷ уусгагч явсан зай b) сум ба тасархай шугамаар хэмжигдэнэ. Нэг толбо гарвал ЦЭВЭР, хоёр ба түүнээс олон толбо гарвал ХОЛЬЦ — 4 цэвэр, 6 хольц нийт 10 бодисыг бүгдийг туршихад нэгдсэн дүгнэлт гарна.

Үйлдвэрийн процессууд

Хүхрийн хүчил, аммиак, азотын хүчил, шохой, цемент, ган, цайр, хүхрийн 8 үйлдвэрлэлийг үе шат тус бүрээр нь бүдүүвчээр үзэж, температур, даралт, катализаторыг тохируулж гарцыг ажиглана.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Метал ба хайлш, Карбонат, Хүхэр, Азот ба түүний нэгдэл

Дэлгэрэнгүй

Зүүн талаас үйлдвэрлэлээ сонгоод ◀ ▶ товчоор үе шат бүрийг гүйлгэнэ — шатаах зуух, конвертор, шингээгч цамхаг, домен зуух, флотацийн ванн, Фрешийн худаг зэрэг аппарат тус бүр хоолой, урсгал, дөл, термометртэйгээ хөдөлгөөнт бүдүүвчээр гарна. Баруун талд тухайн шатны нөхцөл (температур, даралт, катализатор) тэгшитгэлийнхээ дээр тод бичигдэж, тайлбар нь сурах бичгийн үг хэллэгээр өгөгдөнө. «Тохируул» горимд контактын арга ба Хаберийн процессын температур, даралт, катализаторыг өөрчлөхөд бүтээгдэхүүний гарц ба урвалын хурд шууд өөрчлөгдөж, үйлдвэрийн оновчтой нөхцөлтэй харьцуулагдана. «Сорил» горимд үе шатыг дараалуулах, нөхцөл сонгох, урвал таних 6 асуулт гарна.

Органик нэршлийн лаборатори

Органик нэгдлийн бүтэц, ИЮПАК нэр, изомер, буцлах цэгийг судалж, өөрөө молекул бүтээж нэрлэнэ.

Хэрэглэгдэх сэдэв: Үндсэн ойлголт, Нүүрс устөрөгчид, Хүчилтөрөгч агуулсан нүүрс устөрөгчид, Цагираг хэлхээт нүүрс устөрөгчид, Азот агуулсан нүүрс устөрөгчид, Галоген агуулсан нүүрс устөрөгчид

Дэлгэрэнгүй

Каталогийн 140 органик нэгдлийг гурван дүрслэлээр (дэлгэмэл, хураангуй, холбоосон) үзэж, ИЮПАК нэр, ерөнхий томьёо, шинж чанар, гомолог эгнээний буцлах цэгийн диаграм, изомеруудыг харна. «Бүтээх» горимд хэлхээ, олон холбоо, функциональ бүлэг, халагчаа сонгож молекул угсарч нэрлүүлнэ. «Сорил» горимд 10 асуултын багц.

Nalukh chem-ийг татах

Татах нь үнэгүй. Бүртгэлгүйгээр 2 бүлэг, 3 симулятор, үелэх систем нээлттэй.