Алкан гэж юу вэ?
Нүүрс устөрөгч нь зөвхөн нүүрстөрөгч, устөрөгчөөс тогтоно. Атомууд нь зөвхөн дан холбоотой бол алкан буюу ханасан нүүрс устөрөгч гэнэ.
Нүүрстөрөгч 4, устөрөгч 1 холбоо үүсгэдэг. Шулуун гинжний хоёр үзүүрийн нүүрстөрөгч тус бүр 3, дундах нүүрстөрөгч бүр 2 устөрөгчтэй. Иймээс n нүүрстөрөгчтэй алкан 2n + 2 устөрөгчтэй: ерөнхий томьёо нь CₙH₂ₙ₊₂.
| C тоо | Нэр | Томьёо | Буцлах цэг, °C | Төлөв, 25°C |
|---|---|---|---|---|
| 1 | метан | CH4 | −161.5 | хий |
| 2 | этан | C2H6 | −88.6 | хий |
| 3 | пропан | C3H8 | −42.1 | хий |
| 4 | бутан | C4H10 | −0.5 | хий |
| 5 | пентан | C5H12 | 36.1 | шингэн |
| 6 | гексан | C6H14 | 68.7 | шингэн |
Нэрийн эхний хэсэг нүүрстөрөгчийн тоог заана: мет-, эт-, проп-, бут-, пент-, гекс-. Төгсгөлийн -ан нь ханасан гэсэн үг. Зэргэлдээ гишүүд нэг CH2 бүлгээр ялгаатай тул тэднийг гомолог эгнээ гэнэ. Гинж уртсах тусам буцлах цэг өснө.
Гинжээ Nalukh chem аппаас уртасгаарай
Энэ симулятор бүтэн эрхэд багтдаг. Татах нь үнэгүй, бүртгэлгүйгээр 2 бүлэг, 5 симулятор нээлттэй.
Симуляторыг хэрхэн ашиглах вэ?
Симулятор нээгдэхэд метан харагдана.
- Доорх нэмэх товчийг дарвал нэг нүүрстөрөгч нэмэгдэж, гинж уртсана. Хасах товч нэгийг хасна.
- Товчны дунд нүүрстөрөгчийн тоо, дээд мөрөнд алканы нэр, томьёо харагдана.
- Зураг дээр бараан бөмбөлөг нь нүүрстөрөгч, цайвар бөмбөлөг нь устөрөгч, шугам нь холбоо.
- Хамгийн урт гинж нь 6 нүүрстөрөгчтэй Гексан. Цааш нэмэх товч ажиллахгүй.
Симулятор дээр оролдож үзэх даалгавар
- Бутан хүртэл нэмээд устөрөгчийг зураг дээрээс тоол. Хариу: 10. Хоёр үзүүрт 3 + 3, дунд нь 2 + 2.
- Пропан ба Бутан томьёог харьцуул. Гинж нэг нүүрстөрөгчөөр уртсахад юу нэмэгдэх вэ? Хариу: 1 нүүрстөрөгч, 2 устөрөгч.
- Симулятор 6-д зогсдог тул 7 нүүрстөрөгчтэй алканы томьёог дэвтэртээ бод. Хариу: C7H16, гептан.
- Нүүрстөрөгч бүрийн холбоог зураг дээрээс тоол. Хариу: үргэлж 4.
Шулуун гинж ба изомер
Симулятор зөвхөн салаалаагүй гинжийг харуулдаг. Бутанаас эхлэн нэг томьёонд хэд хэдэн бүтэц тохирдог: C4H10 томьёотой 2, C5H12 томьёотой 3, C6H14 томьёотой 5 изомер бий. Симулятор гинжийг зигзаг хэлбэрээр зурдаг. Бодит молекулд ч нүүрстөрөгчийн холбоонууд хоорондоо 109.5° орчим өнцөг үүсгэдэг тул гинж шулуун шугам биш.
Метан байгалийн хийн гол бүрэлдэхүүн, бутан асаагуурын хий юм. Алкан шатахад нүүрсхүчлийн хий, ус үүснэ. Шатах урвалыг Тэгшитгэл тэнцүүлэх дасгал нийтлэлээс давтаарай.
