Цахилгаан сөрөг чанар гэж юу вэ?
Цахилгаан сөрөг чанар (Ц.С.Ч) нь атом холбооны хос электроныг өөр рүүгээ татах чадвар юм. Фтор хамгийн их утгатай: 4.0. Хүчилтөрөгч 3.5, хлор 3.0, устөрөгч 2.1, натри 0.9.
Хоёр атомын Ц.С.Ч ижил бол хос электрон тэдний дунд жигд байрлана. Ялгаатай бол хос электрон илүү татдаг атом руу шилжинэ. Тэр атом хэсэгчилсэн сөрөг цэнэг (δ−), нөгөө атом хэсэгчилсэн эерэг цэнэг (δ+) авна. Ийм холбоог туйлтай холбоо гэдэг.
| Ц.С.Ч-ын зөрүү | Холбоо | Жишээ |
|---|---|---|
| 0.4-өөс бага | Туйлгүй ковалент | O2: 3.5 − 3.5 = 0 |
| 0.4–2.0 | Туйлтай ковалент | HCl: 3.0 − 2.1 = 0.9 |
| 2.0-оос их | Ионы | NaF: 4.0 − 0.9 = 3.1 |
Эдгээр хил ойролцоо утга. Холбооны шинж нэг дор солигдохгүй, аажмаар өөрчлөгддөг.
Диполь гэж юу вэ?
Диполь нь эерэг, сөрөг хоёр туйл юм. Түүнийг δ+ атомаас δ− атом руу чиглэсэн сумаар зурдаг. Сумны сүүл дэх + тэмдэг эерэг талыг заана. Ц.С.Ч-ын зөрүү их байх тусам сум урт.
Холбоо туйлтай байсан ч молекул туйлгүй байж болно. CO2 шугаман тул хоёр диполийн нийлбэр тэг болж, молекул туйлгүй. H2O өнцөгт тул диполиуд нэмэгдэж, молекул туйлтай. Энэ симулятор зөвхөн хоёр атомтай молекулыг харуулна.
Туйлшралыг Nalukh chem аппаас туршаарай
Хоёр атомын цахилгаан сөрөг чанарыг өөрчилж диполийг ажигла. Энэ симулятор бүтэн эрхэд багтдаг. Татах нь үнэгүй, бүртгэлгүйгээр 2 бүлэг, 5 симулятор нээлттэй.
Симуляторыг хэрхэн ашиглах вэ?
- Доод самбарын Атом A, Атом B гулсуураар хоёр атомын цахилгаан сөрөг чанарыг өөрчилнө. Гулсуурын зүүн зах 2.0, баруун зах 4.0.
- Диполь товч сумыг асааж, унтраана. Сум Ц.С.Ч их атом руу чиглэж, зөрүү ихсэхэд урт болно.
- Цэнэг товч δ+, δ− тэмдгийг харуулна. Гадаргуу товч цэнэгийг өнгөөр харуулна: δ− улаан, δ+ цэнхэр.
- Ковалент, Ионы гэсэн шугам дээрх цэгээр зөрүүг харна.
- Молекулын талбайд хуруугаа чирж молекулыг эргүүлнэ.
- Цахилгаан орон товч дарвал зүүн талд +, баруун талд − хавтан гарна. Молекул δ− талаа + хавтан руу чиглүүлж өөрөө эргэнэ. Энэ үед гараар эргүүлэхгүй.
Симулятор дээр оролдож үзэх даалгавар
- Хоёр гулсуурыг хоёуланг нь зүүн зах руу чир. Зөрүү 0 тул сум, δ тэмдэг алга болж, цэг Ковалент зах дээр очно.
- A гулсуурыг зүүн зах, B гулсуурыг баруун зах руу чир. Зөрүү хамгийн их буюу 2.0 болж, сум хамгийн урт, цэг Ионы зах дээр очно.
- A гулсуурыг B-ээс баруун тийш чир. Сум нөгөө атом руу эргэж, δ+, δ− тэмдэг солигдоно.
- Цахилгаан орон асаагаад A, B-ийн аль нь их болохыг соль. Молекул хагас тойрог эргэнэ. Зөрүү 0 үед молекул эргэхгүй.
Туйлшрал юунд нөлөөлдөг вэ?
- Ус туйлтай тул давс, сахар зэрэг бодисыг уусгадаг. Тос туйлгүй тул усанд уусдаггүй.
- Туйлтай молекулууд хоорондоо хүчтэй татагддаг. Ус, метаны молекулын масс ойролцоо ч ус 100°C-т, метан −162°C-т буцалдаг.
