Исэлдэхүйн хэм гэж юу вэ?
Исэлдэхүйн хэм нь нэгдэл дэх атом хэдэн электрон алдсан эсвэл авсан мэт байгааг заадаг тоо. Электрон алдсан мэт атом эерэг, авсан мэт атом сөрөг хэмтэй. Энэ бол тооцооны утга: H2SO4-д хүхрийн хэм +6 гэдэг нь атом жинхэнэ +6 цэнэгтэй гэсэн үг биш.
Хэмийг тогтоох дүрэм
Дан бодист элементийн хэм 0. Саармаг нэгдэлд бүх атомын хэмийн нийлбэр 0, ионд нийлбэр нь ионы цэнэгтэй тэнцүү. Зарим элементийн хэм бараг өөрчлөгддөггүй.
| Элемент | Исэлдэхүйн хэм | Онцгой тохиолдол |
|---|---|---|
| 1-р бүлгийн металл (Na, K) | +1 | Байхгүй |
| 2-р бүлгийн металл (Mg, Ca) | +2 | Байхгүй |
| Фтор | −1 | Байхгүй |
| Устөрөгч | +1 | Металлын гидридэд −1 (NaH) |
| Хүчилтөрөгч | −2 | Устөрөгчийн хэт исэлд −1 (H2O2), OF2-д +2 |
Бодолтын жишээ
Хэмийг нь олох элементээ x гэж тэмдэглээд атом бүрийн хэмийг атомын тоогоор нь үржүүлж нэмнэ.
H2SO4: (+1)×2 + x + (−2)×4 = 0, иймд x = +6.
K2Cr2O7: хром хоёр атомтой тул x-ийг 2-оор үржүүлнэ. (+1)×2 + x×2 + (−2)×7 = 0, иймд x = +6.
MnO4− ион: нийлбэр нь ионы цэнэгтэй тэнцүү. x + (−2)×4 = −1, иймд x = +7.
Исэлдэхүйн хэмийг Nalukh chem аппаас бодож сураарай
Нэгдлээ сонгоод хэмийг өөрөө бодож шалга. Энэ симулятор бүтэн эрхэд багтдаг. Татах нь үнэгүй, бүртгэлгүйгээр 2 бүлэг, 5 симулятор нээлттэй.
Симуляторыг хэрхэн ашиглах вэ?
- Зүүн талын жагсаалтаас нэгдлээ дарна. Нийт 20 нэгдэл байна.
- Баруун самбарт нэгдлийн нэр, томьёо, мэдэгдэж буй хэмүүд, хэмийг нь олох элемент бичигдэнэ.
- Нийлбэрийн тэгшитгэлээ цаасан дээр бичиж бодно.
- Хасах, нэмэх товчоор хариугаа тавина. Утга −4-өөс +8 хүртэл өөрчлөгдөнө.
- Шалгах товчийг дарна. Зөв бол бүтэн бодолт гарч, нэгдэл жагсаалтад ногоон тэмдэгтэй болно. Буруу бол нийлбэр 0 байх ёстойг сануулна.
Дээд буланд хэдэн нэгдлийг олсон тоо харагдана.
Симулятор дээр оролдож үзэх даалгавар
- Азотын хэмийг HNO3, NaNO3, NaNO2-т ол. Аль нь ялгаатай вэ, яагаад?
- Хлорын хэмийг NaClO, KClO3, NaClO4-т ол. Хүчилтөрөгчийн атом олшрох тусам хэм нь өсөхийг ажигла.
- Хүхрийн хэмийг Na2SO3, Na2SO4-т харьцуул. Нэг хүчилтөрөгч нэмэгдэхэд хэм хэдээр өсөх вэ?
- K2Cr2O7, K2CrO4-ийн хромын хэмийг ол. Томьёо нь өөр ч хэм нь ижил гарна.
- Fe2(SO4)3-т хүхрийн хэм +6 гэж өгөгдсөн. Төмрийн хэмийг ол.
Түгээмэл алдаа
- Атомын тоог мартах. K2Cr2O7-д хром хоёр атом тул нийлбэрт x×2 гэж бичнэ.
- Хаалтыг задлахгүй байх. Ca3(PO4)2-т фосфор 2, хүчилтөрөгч 8 атом байна.
- Хэм ба ионы цэнэгийг андуурах. Хэмийн тэмдгийг тооны өмнө (+3), ионы цэнэгийн тэмдгийг тооны дараа (Fe3+) бичнэ.
