Халах урвал гэж юу вэ?
Халах урвалд дан бодис нэгдэл доторх элементийг халж гаргаад өөрөө түүний оронд ордог. Ерөнхий схем нь AB + C → A + CB. Жишээ нь, төмөр хадаасыг зэсийн сульфатын цэнхэр уусмалд хийхэд хадаас улбар зэсээр бүрхэгдэнэ: Fe + CuSO4 → FeSO4 + Cu.
Урвал явагдах эсэхийг идэвхээр нь урьдчилан мэднэ. Симулятор дараах хоёр эгнээг дэлгэц дээрээ байнга харуулдаг.
| Эгнээ | Идэвх ихээс бага руу |
|---|---|
| Металл | K, Na, Ca, Mg, Al, Zn, Fe, Pb, (H2), Cu, Ag, Au |
| Галоген | F2, Cl2, Br2, I2 |
Халах урвалын дөрвөн дүрэм
- Металл ба давс. Эгнээнд дээр байгаа металл доорх металлыг давсны уусмалаас халж гаргана: Zn + CuSO4 → ZnSO4 + Cu. Эсрэгээрээ зэс цайрыг халж чадахгүй.
- Металл ба хүчил. Устөрөгчөөс дээш байгаа металл хүчлээс устөрөгчийг халж гаргана: Zn + 2HCl → ZnCl2 + H2↑. Зэс, мөнгө, алт энэ урвалыг өгөхгүй. Азотын хүчил энэ дүрэмд хамаарахгүй: металлтай урвалд ороход устөрөгч ялгаруулдаггүй.
- Металл ба ус. Кали, натри, кальци хүйтэн устай, магни халуун устай урвалд орж устөрөгч ялгаруулна.
- Галоген ба давс. Идэвх их галоген идэвх багатайгаа давснаас нь халж гаргана: Cl2 + 2KBr → 2KCl + Br2.
Идэвхийн эгнээг Nalukh chem аппаас туршаарай
Элемент, нэгдлээ сонгоод урвал явагдах эсэхийг шалга. Энэ симулятор бүтэн эрхэд багтдаг. Татах нь үнэгүй, бүртгэлгүйгээр 2 бүлэг, 5 симулятор нээлттэй.
Симуляторыг хэрхэн ашиглах вэ?
- Дээд хэсгээс Металл эсвэл Галоген горимоо сонгоно.
- Зүүн талын Идэвхийн эгнээ самбараас элементээ дарна. Металлын эгнээний дунд устөрөгчийн зааг тэмдэглэгдсэн байна.
- Баруун дээд хэсгээс нэгдлээ дарна. Металл горимд хоёр хүчил, ус, зургаан давс, Галоген горимд дөрвөн давс байна.
- Картын дээд талаас ✓ Урвал явагдана эсвэл ✕ Урвал явагдахгүй гэсэн дүнг хар.
- Урвал явагдвал Үгэн тэгшитгэл, Урвалын тэгшитгэл (тэнцүүлсэн) гарна. Доор нь шалтгаан ба дүрэм бичигдэнэ.
Симулятор дээр оролдож үзэх даалгавар
- Цайр ба зэсийн сульфатын урвалыг үзээд дараа нь зэс ба цайрын сульфатыг сонго. Нэг нь явагдаж, нөгөө нь явагдахгүй байгааг эгнээгээр тайлбарла.
- Давсны хүчлийг сонгоод металлуудыг дээрээс доош дар. Зэсээс эхлэн урвал явагдахгүй болно: энэ бол устөрөгчийн зааг.
- Усыг сонгоод кали, магни, зэсийг харьцуул. Тайлбарын ялгааг ол.
- Галоген горимд натрийн фторидыг сонгоод дөрвөн галогеныг шалга. Нэг ч урвал явагдахгүй: фторыг халж чадах галоген байхгүй.
Симулятор ба бодит туршилтын ялгаа
Симулятор зөвхөн эгнээний байрлалаар дүгнэдэг. Бодит туршилтад дараах зүйлийг анхаар.
- Кали, натри, кальци усны уусмалд эхлээд устай урвалд ордог. Иймд зэсийн сульфатын уусмалд хийхэд зэс ялгарахгүй, цайвар хөх Cu(OH)2 тунадас үүснэ.
- Фтор уусмалд эхлээд устай урвалд ордог тул сургуульд хлор, бром, иодоор туршдаг. Хлорын ус калийн бромидын уусмалыг улбар шар, калийн иодидын уусмалыг бор шар өнгөтэй болгоно.
- Хар тугалгын гадаргууд уусдаггүй давс үүсэж, хүчилтэй урвалыг удаашруулдаг.
