Хайлах цэг, буцлах цэг гэж юу вэ?
Хатуу бодисыг халаахад тодорхой температурт шингэн болно. Энэ температурыг хайлах цэг гэнэ. Шингэнийг цааш халаахад тодорхой температурт буцалж хий болно. Үүнийг буцлах цэг гэнэ. Симулятор дахь дөрвөн бодисын утга:
| Бодис | Хайлах цэг | Буцлах цэг | Шингэн байх муж |
|---|---|---|---|
| Неон | 24 K (−249 °C) | 27 K (−246 °C) | 3 K |
| Аргон | 84 K (−189 °C) | 87 K (−186 °C) | 3 K |
| Хүчилтөрөгч | 54 K (−219 °C) | 90 K (−183 °C) | 36 K |
| Ус | 273 K (0 °C) | 373 K (100 °C) | 100 K |
Кельвинийг °C болгохдоо 273-ыг хасна: 373 − 273 = 100 °C. Хүснэгтийн утга 1 атм даралтынх, бүхэл тоо хүртэл бөөрөнхийлсөн.
Яагаад бодис бүрийн цэг өөр вэ?
Бодис хайлах, буцлахад бөөмс бие биенээсээ холддог. Үүнд бөөмс хоорондын таталцлыг давах энерги хэрэгтэй. Таталцал хүчтэй байх тусам хайлах, буцлах цэг өндөр байна.
- Неон, аргоны атомууд маш сул таталцдаг. Тиймээс маш хүйтэнд л шингэн болдог.
- Аргоны атом неоныхоос том тул таталцал нь илүү, цэгүүд нь ч өндөр.
- Усны молекулууд устөрөгчийн холбоогоор хүчтэй таталцдаг. Тиймээс ус тасалгааны температурт шингэн байдаг.
Бодисоо халааж төлөв солигдохыг хараарай
Дөрвөн бодисыг халааж, хөргөөд хайлах, буцлах цэгийг термометрээс олоорой. Энэ симулятор бүтэн эрхэд багтдаг. Татах нь үнэгүй, бүртгэлгүйгээр 2 бүлэг, 5 симулятор нээлттэй.
Симуляторыг хэрхэн ашиглах вэ?
- Баруун талаас бодисоо сонго: Неон, Аргон, Хүчилтөрөгч, Ус.
- Доод гулсуурыг Халаах 🔥 тийш зөөж халаа, ❄ Хөргөх тийш зөөж хөргө.
- Зүүн талын термометрээс температурыг K-ээр, доор нь бодисын төлвийг уншина.
- ❄ Хатуу, 💧 Шингэн, ☁ Хий товч гулсуурыг тухайн төлөвт шууд аваачна.
- Төв дэх саванд бөөмсийг хар: хатууд байрандаа чичирнэ, шингэнд ёроолд гулсана, хийд савыг дүүргэж хурдан хөдөлнө.
Симулятор дээр оролдож үзэх даалгавар
- Ус-ыг сонгоод гулсуурыг аажим зөө. Төлөв хэдэн K-д солигдох вэ? Хариу: 273 K-д хатуу шингэн болж, 373 K-д шингэн хий болно.
- Неон, усны шингэн мужийг харьцуул. Хариу: неон 24–27 K буюу 3 K, ус 273–373 K буюу 100 K.
- Аргон, хүчилтөрөгч 88 K-д ямар төлөвт байхыг ол. Хариу: аргон хий, хүчилтөрөгч шингэн. Ижил температурт хоёр бодис өөр төлөвт байна.
Хайлах, буцлах үед симулятор дээр харагдахгүй зүйл
Цэвэр бодис хайлж, буцалж байх хугацаанд өгсөн дулаан бөөмсийг холдуулахад зарцуулагдаж, температур тогтмол байдаг. Симулятор дээр температур гулсуурыг шууд дагадаг тул энэ зогсолт харагдахгүй.
Буцлах цэг даралтаас хамаарна. Даралтын нөлөөг фазын диаграмын заавраас үзээрэй.
Буцлах цэгийн зөрүүг үйлдвэрт ашигладаг. Агаарыг шингэрүүлээд хэсэгчлэн нэрж аргон, хүчилтөрөгчийг ялгадаг.
