Цөмийг юу барьж байдаг вэ?
Цөм дэх протонууд бүгд эерэг тул бие биеэ түлхэнэ. Гэвч цөм бутрахгүй, учир нь протон, нейтроныг цөмийн хүч холбож байдаг. Энэ хүч маш богино зайд үйлчилж, цахилгаан түлхэлтээс хамаагүй хүчтэй. Нейтрон цэнэггүй тул түлхэлт нэмэхгүй, цөмийн хүчийг нэмнэ.
Тиймээс протон, нейтроны харьцаа чухал. Хөнгөн элементэд тэдний тоо ойролцоо байдаг: нүүрстөрөгч-12-т 6 ба 6, азот-14-т 7 ба 7. Хүнд элементэд нейтрон илүү олон: төмөр-56-д 26 протон, 30 нейтрон байна.
Цөм яагаад задардаг вэ?
Харьцаа алдагдсан цөм тогтворгүй, цаг хугацааны явцад задарна.
| Задрал | Цөмд юу болох вэ | Протон | Нейтрон | Массын тоо |
|---|---|---|---|---|
| β⁻ | Нейтрон протон болж, электрон ялгарна | +1 | −1 | Хэвээр |
| β⁺ | Протон нейтрон болж, позитрон ялгарна | −1 | +1 | Хэвээр |
| Протон ялгаралт | Цөмөөс протон гарна | −1 | 0 | −1 |
| Нейтрон ялгаралт | Цөмөөс нейтрон гарна | 0 | −1 | −1 |
Жишээ нь нүүрстөрөгч-14 β⁻ задралаар азот-14 болно. Хагас задралын хугацаа нь 5730 жил тул эртний мод, ясны насыг тогтооход ашигладаг. Хүчилтөрөгч-15 β⁺ задралаар азот-15 болно.
Цөмөө Nalukh chem аппаас угсраарай
Протон, нейтрон нэмж цөм тогтвортой эсэхийг диаграм дээр хар. Энэ симулятор бүтэн эрхэд багтдаг. Татах нь үнэгүй, бүртгэлгүйгээр 2 бүлэг, 5 симулятор нээлттэй.
Симуляторыг хэрхэн ашиглах вэ?
- Доод самбарын Протон, Нейтрон мөрийн + ба − товчоор цөмөө угсарна. Симулятор нүүрстөрөгч-12-оос эхэлнэ. Протон 10 хүртэл, нейтрон 12 хүртэл нэмж болно.
- Зүүн талд цөмийн зураг, элементийн нэр, массын тоо гарна. Протон 0 бол Цөм байхгүй гэж бичигдэнэ.
- Зургийн доорх шошгыг уншина: Тогтвортой, β⁻ задрал, β⁺ задрал, Протон ялгаралт эсвэл Нейтрон ялгаралт.
- Баруун талын нуклидын диаграмыг ажиглана. Хэвтээ тэнхлэг N нь нейтроны, босоо тэнхлэг Z нь протоны тоо. Хар хөх нүд тогтвортой цөм, бусад өнгө задралын төрлийг заана. Улбар шар хүрээ таны цөмийг харуулна.
Симулятор дээр оролдож үзэх даалгавар
- Симулятор задралыг өөрөө үзүүлдэггүй тул гараар хий. 6 протон, 8 нейтрон тавь: нүүрстөрөгч-14, β⁻ задрал. Нейтроныг нэгээр хасаж, протоныг нэгээр нэм. Азот-14 гарч, Тогтвортой болно.
- 6 протон, 5 нейтрон тавь: нүүрстөрөгч-11, β⁺ задрал. Протоныг нэгээр хасаж, нейтроныг нэгээр нэм. Бор-11 гарч, Тогтвортой болно.
- Диаграм дээрх хар хөх нүдийг тоол. Эхний 10 элементэд 20 тогтвортой цөм байна.
- Протон, нейтрон тэнцүү бол үргэлж тогтвортой юу? 4 протон, 4 нейтрон тавьж шалга. Берилли-8 тогтворгүй.
