Изотоп гэж юу вэ?
Нэг элементийн бүх атом ижил тооны протонтой байдаг. Харин нейтроны тоо нь өөр байж болно. Протоны тоо ижил, нейтроны тоо өөр атомуудыг изотоп гэнэ. Изотопыг элементийн нэр, массын тоогоор нэрлэдэг: нүүрстөрөгч-12, нүүрстөрөгч-13.
| Изотоп | Протон | Нейтрон | Байгаль дахь элбэгшил | Цөм |
|---|---|---|---|---|
| Нүүрстөрөгч-12 | 6 | 6 | 98.93% | Тогтвортой |
| Нүүрстөрөгч-13 | 6 | 7 | 1.07% | Тогтвортой |
| Нүүрстөрөгч-14 | 6 | 8 | Маш бага | Тогтворгүй |
Изотопуудын электроны тоо ижил тул химийн шинж нь бараг ижил. Харин масс, цөмийн тогтвортой байдлаараа ялгаатай.
Дундаж атомын массыг яаж боддог вэ?
Байгаль дахь элемент хэд хэдэн изотопын холимог байдаг. Тиймээс үелэх системд дундаж массыг бичдэг. Изотоп бүрийн массыг элбэгшлээр нь үржүүлж, нэмээд 100-д хуваана:
Дундаж масс = (масс₁ × элбэгшил₁ + масс₂ × элбэгшил₂ + …) / 100
Жишээ. Байгальд бор-10 нь 19.9%, бор-11 нь 80.1% байдаг:
(10.013 × 19.9 + 11.009 × 80.1) / 100 = 10.811 а.м.н.
Бор-11 илүү элбэг тул хариу 11-д ойр гарлаа. Хлорын дундаж масс 35.5 байх шалтгаан ч ижил: хлор-35 нь 75% орчим, хлор-37 нь 25% орчим байдаг.
Изотопыг Nalukh chem аппаас угсарч үзээрэй
Нейтрон нэмж хасаад изотоп, элбэгшил, атомын массыг хар. Энэ симулятор бүтэн эрхэд багтдаг. Татах нь үнэгүй, бүртгэлгүйгээр 2 бүлэг, 5 симулятор нээлттэй.
Симуляторыг хэрхэн ашиглах вэ?
- ЭЛЕМЕНТ СОНГОХ хэсгээс устөрөгчөөс неон хүртэлх 10 элементийн нэгийг сонгоно. Хамгийн элбэг изотоп нээгдэнэ.
- Доод мөрийн Нейтрон тоолуурын + ба − товчоор нейтрон нэмж, хасна. Протон, электроны тоо өөрчлөгдөхгүй.
- Цөмийн дээрх изотопын нэр, Тогтвортой эсвэл Тогтворгүй бичгийг харна.
- Цөмийн доорх дэлгэцийг Массын тоо, Атомын масс (а.м.н.) сонголтоор сольж харьцуулна. Хүчилтөрөгч-16-ийн массын тоо 16, атомын масс 15.995.
- Баруун самбарыг гүйлгэж Тэмдэглэгээ, Байгаль дахь элбэгшил, Элементийн дундаж масс утгыг уншина.
Симулятор дээр оролдож үзэх даалгавар
- Бор сонгож 5, 6 нейтроныг харьцуул. Элбэгшил 19.90% ба 80.10%, дундаж масс 10.811 байна. Дээрх бодлоготой тулга.
- Неон сонгож 10, 11, 12 нейтроныг шалга. Элбэгшлийн нийлбэр 100 гарна: 90.48 + 0.270 + 9.25. Дундаж массыг гараар бодож 20.180-тай тулга.
- Хүчилтөрөгч хэдэн тогтвортой изотоптой вэ? Гурав: 8, 9, 10 нейтронтой.
- Берилли, фторыг сонго. Тогтвортой изотоп нэг л байгаа тул дундаж масс нь тэр изотопын масстай тэнцүү.
Түгээмэл алдаа
- Массын тоо, атомын массыг андуурах. Массын тоо нь протон, нейтроны нийлбэр тул бүхэл тоо. Атомын масс нь хэмжсэн утга тул ихэвчлэн бутархай.
- Дундаж массыг энгийн дунджаар бодох. Бор-10, бор-11-ийн энгийн дундаж 10.5 гарах ч зөв хариу 10.811.
