Цэвэршлийн муруй гэж юу вэ?
Цэвэршлийн муруй бол хатуу бодисыг жигд халаахад температур хэрхэн өөрчлөгдөхийг харуулсан график юм. Хэвтээ тэнхлэгт хугацаа, босоо тэнхлэгт температур байна. Хайлж байх үеийн муруйн хэлбэрээр бодис цэвэр үү, хольц уу гэдгийг ялгана.
Химид цэвэр бодис гэдэг нь зөвхөн нэг элемент эсвэл нэг нэгдлээс тогтсон бодисыг хэлнэ. Дэлгүүрийн «цэвэр жүржийн шүүс» химийн утгаараа цэвэр биш, учир нь дотроо олон бодис агуулдаг.
| Шинж | Цэвэр бодис | Хольц |
|---|---|---|
| Хайлах үеийн муруй | Хавтгай | Налуу |
| Хайлах температур | Нэг тодорхой цэг | Өргөн муж |
| Симулятор дээрх жишээ | Нафталин 80°C, стеарины хүчил 69°C, цэвэр зэс 1085°C | Лаа 45…62°C, хүрэл хайлш 890…1020°C |
Муруй яагаад хавтгай болдог вэ?
Хатуу бодист бөөмс эмх цэгцтэй байрлаж, байрандаа хэлбэлздэг. Дулаан өгөх тусам хэлбэлзэл ихсэж, температур өснө. Хайлах цэгт хүрэхэд өгсөн бүх дулаан талстын бүтцийг задлахад зарцуулагдана. Тиймээс бүх бодис хайлж дуустал температур өсөхгүй, муруй хавтгай болно.
Хольцод өөр бодисын бөөмс талстын эмх цэгцийг алдагдуулдаг. Хэсэг бүр өөр температурт хайлж, температур зогсолгүй аажим өснө. Бодист хольц орох нь хайлж эхлэх температурыг бууруулдаг: цэвэр зэс 1085°C-т хайлдаг бол зэсийн хайлш болох хүрэл симулятор дээр 890°C-ээс хайлж эхэлнэ. Өвлийн замд давс цацах нь мөн үүнтэй холбоотой: давс мөсний хайлах цэгийг 0°C-ээс доош бууруулдаг.
Хайлалтын муруйг Nalukh chem аппаас зураарай
Найман бодисыг халааж, хоёр муруйг зэрэгцүүлж харна. Энэ симулятор бүтэн эрхэд багтдаг. Татах нь үнэгүй, бүртгэлгүйгээр 2 бүлэг, 5 симулятор нээлттэй.
Симуляторыг хэрхэн ашиглах вэ?
- Зүүн жагсаалтаас бодисоо сонгоно. ЦЭВЭР БОДИС, ХОЛЬЦ гэсэн хоёр хэсэгт дөрөв дөрвөн бодис байна. Мөр бүрд хайлах цэг эсвэл муж бичигдсэн.
- Халаах товчийг дарна. Муруй зүүнээс баруун тийш 4 секунд орчим зурагдана.
- Дээд зурвасаас бодисын төлөв (ХАТУУ, ХАЙЛЖ БАЙНА, ШИНГЭН), бөөмсийн хөдөлгөөн, температурын утгыг харна.
- Халаалт дуусахад график дээр хайлах цэг эсвэл муж, муруйн хэлбэр бичигдэнэ. Доод хэсэгт тайлбар гарна.
- Зэрэгцүүлэх товчийг дарвал хоёр бодисын муруй нэг график дээр зурагдана. Нэг хуваарьтай бодисууд л зэрэгцэнэ: цэвэр ус, давстай ус, чихэртэй мөс; нафталин, стеарины хүчил, лаа; цэвэр зэс, хүрэл хайлш. Өөр бүлгийн бодис дарвал түүний хос бодис автоматаар сонгогдоно.
- Дахин халаах товчоор давтана. Хажуугийн дугуй сумтай товч графикийг цэвэрлэнэ.
Симулятор дээр оролдож үзэх даалгавар
- Зэрэгцүүлэх товчоор цэвэр ус, давстай усыг харьцуул. Хариу: цэвэр усны муруй 0°C дээр хавтгай, давстай усных 0°C-ээс доор, −6°C-ээс эхэлж налуу өгсөнө.
- Стеарины хүчил, лаа хоёрын аль нь өндөр температурт хайлахыг ол. Хариу: стеарины хүчил 69°C-т хайлна, лаа 62°C-т хайлж дуусна.
- Цэвэр зэс, хүрэл хайлшийг зэрэгцүүлээд хүрэл хэдэн градусаар эрт хайлж эхлэхийг тооц. Хариу: 1085 − 890 = 195°C.
- Цэвэр зэсийн хавтгай хэсэг хэдэн минут үргэлжлэхийг хугацааны тэнхлэгээс унш. Хариу: 3 минутаас 6.4 минут хүртэл, 3.4 минут орчим.
Лабораторид цэвэршлийг хэрхэн шалгадаг вэ?
Лабораторид бодисын хайлах цэгийг хэмжиж, лавлах номын утгатай харьцуулдаг. Цэвэр бодис нарийн мужид хайлж, лавлах утгатай таарна. Хольцтой дээж лавлах утгаас доогуур хайлж эхлээд өргөн мужид хайлна.
Бодит туршилтын муруй симуляторынх шиг тэгш гардаггүй. Сургуулийн лабораторийн стеарины хүчил ихэвчлэн бүрэн цэвэр биш тул хавтгай хэсэг нь бага зэрэг налуу гарч болно.
