Талст орон тор гэж юу вэ?
Талст бодисын бөөмс санамсаргүй биш, орон зайд тогтмол давтагдаж байрладаг. Энэ бүтцийг талст орон тор, бөөмсийн байрлах цэгийг зангилаа гэнэ. Зангилаанд ямар бөөм байгаагаас хамаарч дөрвөн төрөлд хуваана:
| Тор | Зангилаанд | Бөөмсийн хоорондын холбоо | Шинж чанар | Жишээ |
|---|---|---|---|---|
| Молекулын | Молекул | Молекул хоорондын сул хүч | Зөөлөн, хайлах цэг нам | Хуурай мөс, мөс, иод |
| Атомын | Атом | Ковалент холбоо | Хайлах цэг маш өндөр, ихэвчлэн маш хатуу | Алмаз, бал чулуу |
| Ионы | Катион, анион ээлжлэн | Ионы холбоо | Хатуу, хэврэг, хайлмал нь цахилгаан дамжуулна | Давс |
| Металлын | Эерэг ион | Металлын холбоо | Давтагдана, цахилгаан дамжуулна | Зэс |
Шинж чанар нь тороос яагаад хамаардаг вэ?
- Молекулын тор: мөс хайлахад молекул доторх O–H холбоо тасрахгүй, зөвхөн молекул хоорондын холбоо сулардаг. Тиймээс мөс 0°C-т хайлдаг.
- Атомын тор: алмазад атом бүр дөрвөн хөрштэйгээ ковалент холбоогоор холбогдсон тул маш хатуу. Бал чулуу мөн нүүрстөрөгч ч давхаргууд нь сул холбоотой, гулсдаг. Тиймээс харандааны гол болдог.
- Ионы тор: цохиход ионы давхарга шилжиж, ижил цэнэгтэй ионууд ойртоод түлхэлцдэг тул давс хагардаг.
- Металлын тор: эерэг ионуудын завсраар чөлөөт электронууд хөдөлж цахилгаан дамжуулна. Ионуудын байрлалаар Гексагональ нягт (Zn, Mg, Cd), Төвдөө төвтэй куб (Cr, Fe, W), Хажуудаа төвтэй куб (Al, Cu, Ag) гэж ялгана.
Талст торыг Nalukh chem аппаас хараарай
Бодисоо сонгоод торын бүтэц, бөөмсийн хөдөлгөөнийг харьцуул. Энэ симулятор бүтэн эрхэд багтдаг. Татах нь үнэгүй, бүртгэлгүйгээр 2 бүлэг, 5 симулятор нээлттэй.
Симуляторыг хэрхэн ашиглах вэ?
- Зүүн талын ТАЛСТ ТОРОО СОНГО жагсаалтаас бодисоо сонгоно. 11 бодис торын төрлөөрөө бүлэглэгдсэн, доош гүйлгэж үзнэ.
- Том талбарт тухайн торын бүтэц хөдөлгөөнтэй зурагдана. Бүтэн зураас нь хүчтэй холбоо, тасархай зураас нь сул холбоо.
- Доорх мөрөнд хайлах цэг эсвэл онцлог, дараа нь шинж чанарын тайлбар бичигдэнэ.
- Толгойн доорх мөрөөс сонгосон бодисын нэр, томьёог уншина.
Симулятор дээр оролдож үзэх даалгавар
- Алмаз, Бал чулуу хоёрыг харьцуул. Аль нь илт хөдөлж байна вэ? Хариу: бал чулууны давхаргууд урагш хойш гулсана, алмаз бараг хөдөлдөггүй.
- Давс-ыг сонгоод нэг + ионы баруун, зүүн, дээд, доод хөршийг хар. Хариу: бүгд − ион.
- Зэс, Давс хоёрын алинд нь цэнхэр электрон байна вэ? Хариу: зэст. Давсанд чөлөөт электрон байхгүй тул хатуу үедээ цахилгаан дамжуулдаггүй.
- Төвдөө төвтэй куб, Хажуудаа төвтэй куб хоёрт нэмэлт атом хаана байна вэ? Хариу: кубын голд, кубын талын голд.
