Нягт гэж юу вэ?
Нягт нь нэгж эзлэхүүнд хэдий хэмжээний масс багтаж байгааг заана. Томьёо нь ρ = m ÷ V. Энд ρ нягт, m масс, V эзлэхүүн.
Жишээ нь 2 л хөнгөн цагааны масс 5.4 кг бол нягт нь 5.4 ÷ 2 = 2.7 кг/л. Нэгжүүд хоорондоо ингэж холбогдоно: 1 кг/л = 1 г/см³ = 1000 кг/м³.
Нягт бол бодисын шинж юм. Нэг бодисын жижиг, том хэсэг ижил нягттай тул нягтаар нь бодисыг таньж болно.
| Материал | Нягт, кг/л | Усанд |
|---|---|---|
| Мод | 0.5 | хөвнө |
| Мөс | 0.92 | хөвнө |
| Хуванцар | 1.3 | живнэ |
| Шил | 2.5 | живнэ |
| Хөнгөн цагаан | 2.7 | живнэ |
| Төмөр | 7.87 | живнэ |
| Зэс | 8.96 | живнэ |
| Алт | 19.3 | живнэ |
Хүснэгтэд симулятор дээрх утгыг бичив. Бодитоор мод, хуванцрын нягт төрлөөс нь хамаарч өөр өөр байдаг.
Биет яагаад хөвж, живдэг вэ?
Хөвөх, живэхийг биетийн масс биш, нягт шийднэ. Нягт нь уснаас бага биет хөвж, их биет живнэ. Хөвж буй биетийн нягт их байх тусам түүний их хэсэг усанд дүрэгдэнэ: модны 50 хувь, мөсний 92 хувь.
Өөрийн блок хийж нягтыг нь туршаарай
Материал сонгож, эзлэхүүн, массаа өөрчлөөд блок хөвөх үү, живэх үү гэдгийг хараарай. Энэ симулятор бүтэн эрхэд багтдаг. Татах нь үнэгүй, бүртгэлгүйгээр 2 бүлэг, 5 симулятор нээлттэй.
Симуляторыг хэрхэн ашиглах вэ?
- Доод мөрөөс материалаа сонго. Мөрийг хажуу тийш гүйлгэвэл Зэс, Алт гарна. Материал солиход эзлэхүүн 5 л руу буцна.
- Эзлэхүүн гулсуурыг 1–10 л хооронд зөө. Блок томорч, жижгэрнэ. Масс автоматаар тооцогдоно.
- Зүүн дээд самбараас нягтыг кг/л-ээр, түүний 0–10 хуваарь дээрх байрлалыг уншина. Алтны нягт 19.3 тул тэмдэг хуваарийн төгсгөлд зогсоно.
- Өөрийн материалыг сонговол массыг 0.5–10 кг хооронд өөрөө тохируулна. Нягтыг симулятор тооцоолно.
- Баруун дээд шошго ⬆ Хөвж байна эсвэл ⬇ Живж байна гэж харуулна.
Симулятор дээр оролдож үзэх даалгавар
- Мод сонгоод эзлэхүүнийг 5 л-ээс 10 л болго. Хариу: масс 2.5 кг-оос 5 кг болж, нягт 0.50 кг/л хэвээр үлдэнэ.
- Өөрийн блокийг 10 л, 9 кг болгоод, дараа нь 1 л, 2 кг болго. Хариу: 9 кг блокийн нягт 0.90 тул хөвнө. 2 кг блокийн нягт 2.00 тул живнэ. Хүнд блок хөвж, хөнгөн блок живлээ.
- Өөрийн блокийн эзлэхүүнийг 5 л дээр тавиад массыг ихэсгэ. Хариу: масс 5 кг-оос давж, нягт 1.0-аас их болмогц блок живнэ.
- Мод, Мөс хоёрыг харьцуул. Хариу: хоёулаа хөвнө. Мод тал хувь нь, мөс бараг бүхэлдээ усанд дүрэгдэнэ.
Мөс яагаад хөвж, төмөр хөлөг яагаад живдэггүй вэ?
- Мөс усан дээр хөвдөг. Ус хөлдөхөд эзлэхүүн нь ихсэж, нягт нь буурдаг. Тиймээс нуур дээрээсээ хөлдөж, мөсний доор шингэн ус үлддэг.
- Төмөр хөлөг живдэггүй. Төмрийн нягт уснаас их ч хөлгийн дотор агаар ихтэй. Хөлгийн нийт массыг нийт эзлэхүүнд нь хуваахад уснаас бага нягт гардаг.
