Электрон бүтэц гэж юу вэ?
Электрон бүтэц нь атомын электронууд аль давхраа, аль дэд түвшинд хэдээр байрласныг заасан бичлэг юм. Натрийн бүтэц 1s²2s²2p⁶3s¹ гэж бичигдэнэ. Эхний тоо нь давхрааны дугаар, үсэг нь дэд түвшин, дээд тоо нь тэнд байгаа электроны тоо. Дээд тоонуудын нийлбэр (2 + 2 + 6 + 1 = 11) нь атомын нийт электронтой тэнцүү.
| Дэд түвшин | Орбиталын тоо | Хамгийн ихдээ электрон |
|---|---|---|
| s | 1 | 2 |
| p | 3 | 6 |
| d | 5 | 10 |
| f | 7 | 14 |
Энэ симулятор 1s-ээс 4s хүртэлх дэд түвшинг харуулна. Эхний 20 элементийн d, f дэд түвшинд электрон ордоггүй.
Орбитал дүүрэх гурван дүрэм
- Ауфбау зарчим: электрон хамгийн бага энергитэй орбиталаас эхэлж дүүрнэ: 1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 4s, 3d.
- Паулийн зарчим: нэг орбиталд ихдээ 2 электрон байх ба тэд эсрэг спинтэй (↑↓).
- Хундын дүрэм: ижил энергитэй орбиталд электронууд эхлээд нэг нэгээрээ байрлаж, дараа нь хосолно.
Кали, кальцид 19 ба 20 дахь электрон 3d биш 4s-д ордог, учир нь 4s нь 3d-ээс бага энергитэй.
Богино бичиглэлд дотоод электронуудыг өмнөх инертийн хийн тэмдгээр орлуулна: натри [Ne]3s¹, кали [Ar]4s¹.
![Nalukh chem аппын «Электрон бүтэц» симулятор: натри, Z = 11, энергийн диаграмм, 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹, богино бичиглэл [Ne]3s¹](/assets/shots/sims/electron-config.webp)
Орбитал дүүрэхийг Nalukh chem аппаас хараарай
Элементээ сонгоод энергийн диаграмм, урт ба богино бичиглэлийг харьцуул. Энэ симулятор бүтэн эрхэд багтдаг. Татах нь үнэгүй, бүртгэлгүйгээр 2 бүлэг, 5 симулятор нээлттэй.
Симуляторыг хэрхэн ашиглах вэ?
- Симулятор натриар нээгдэнэ. Доод мөрний ЭЛЕМЕНТ хэсгийн − ба + товчоор 1-ээс 20 хүртэлх дугаартай элементийг сонгоно.
- Зүүн талын диаграммд дөрвөлжин нүд бүр нэг орбитал, сум бүр нэг электрон. ЭНЕРГИ тэнхлэгийн дагуу дээшлэх тусам энерги ихэснэ.
- Баруун самбарт элементийн нэр, электроны тоо, урт бичиглэл, БОГИНО БИЧИГЛЭЛ гарна.
- Утсан дээр самбарыг доош гүйлгэвэл ДАВХРАА ДАХЬ ЭЛЕКТРОН хэсэгт давхраа тус бүрийн электроны тоо харагдана. Натрид 2, 8, 1.
- Толгойн шар товч устөрөгч рүү буцаана.
Симулятор дээр оролдож үзэх даалгавар
- Азотоос хүчилтөрөгч рүү + товчоор шилж. 2p-д юу өөрчлөгдөх вэ? Хариу: азотод гурван нүдэнд нэг нэг ↑ байна, хүчилтөрөгчид эхний нүдэнд ↓ нэмэгдэж хос болно.
- Аргоноос кали руу шилж. 19 дэх электрон хаана орох вэ? Хариу: 4s-д, богино бичиглэл нь [Ar]4s¹.
- Фтор, хлорын богино бичиглэлийг харьцуул. Хариу: [He]2s²2p⁵ ба [Ne]3s²3p⁵. Хоёулаа гадаад давхраандаа 7 электронтой тул нэг бүлэгт байрлана.
Түгээмэл алдаа
- Хундын дүрмийг мартах. Хүчилтөрөгчийн 2p⁴-ийг ↑↓ ↑↓ гэж бичих нь буруу. Зөв нь ↑↓ ↑ ↑.
- Дээд тоонуудыг шалгахгүй байх. Бичиж дуусаад дээд тоонуудыг нэмж, нийлбэрийг атомын дугаартай тулга.
- Буруу инертийн хий авах. Тухайн элементээс өмнөх инертийн хийг ав: хлорт [Ne], калид [Ar].
Гадаад давхрааны электроны тоо элементийн байрлалыг заадаг. Энэ холбоог үе ба бүлгийн заавраас үзээрэй.
