Атомын загвар яагаад өөрчлөгдсөн бэ?
Атомыг нүдээр харж болдоггүй тул эрдэмтэд туршилтын дүнг тайлбарлах загвар гаргадаг. Шинэ дүн хуучин загвартай зөрвөл загварыг засдаг. Ингэж 1803–1913 онд дөрвөн өөр загвар гарсан.
| Загвар | Он | Гол санаа | Дутагдал |
|---|---|---|---|
| Далтон | 1803 | Атом хуваагдашгүй хатуу бөмбөг | Атом дотор электрон, цөм байдгийг мэдээгүй |
| Томсон | 1897 | Эерэг цэнэгтэй бөмбөг дотор электронууд шигдсэн («үзэмт боов») | Эерэг цэнэг нэг цөмд төвлөрдөгийг мэдээгүй |
| Резерфорд | 1911 | Төвд жижиг нягт эерэг цөм, электрон эргэн тойронд | Электрон яагаад цөм рүү унадаггүйг тайлбарлаагүй |
| Бор | 1913 | Электронууд тогтмол бүрхүүлд эргэлдэнэ | Олон электронтой атомд таардаггүй |
Загвар бүрийг юу өөрчилсөн бэ?
- Томсон электроныг 1897 онд нээснээр атом хуваагдашгүй биш гэдэг нь батлагдсан. Загвараа 1904 онд гаргасан. Симулятор дээрх 1897 он бол электрон нээгдсэн он.
- Резерфордын удирдлагаар алтан ялтас руу альфа бөөм харвасан. Ихэнх бөөм шулуун нэвт гарсан ч цөөн хэсэг нь том өнцгөөр хазайж, зарим нь буцаж ойсон. Томсоны загвараар ийм ойлт гарах ёсгүй байв. Иймээс атомын ихэнх хэсэг хоосон, эерэг цэнэг ба масс нь жижиг цөмд төвлөрсөн гэж дүгнэсэн.
- Бор электрон зөвхөн тодорхой энергийн түвшинд байж болно гэж үзсэн. Электрон түвшин солиход тодорхой өнгийн гэрэл ялгардаг. Устөрөгч яагаад зөвхөн тодорхой өнгийн гэрэл цацруулдагийг ингэж тайлбарласан. Дөлний будгийн туршилтын өнгө ч үүнтэй холбоотой.
Өнөөдөр электроныг нарийн тойрог замаар биш, орбиталаар тайлбарладаг. Орбитал бол электрон байх магадлал хамгийн өндөр орон зай. Үргэлжлэлийг электрон бүтцийн заавраас үзээрэй.
Дөрвөн загварыг Nalukh chem аппаас үзээрэй
Товч дарж Далтоноос Бор хүртэлх загварыг зэрэгцүүлэн хар. Энэ симулятор бүтэн эрхэд багтдаг. Татах нь үнэгүй, бүртгэлгүйгээр 2 бүлэг, 5 симулятор нээлттэй.
Симуляторыг хэрхэн ашиглах вэ?
- Симулятор Далтон загвараар нээгдэнэ.
- Доод талын Далтон, Томсон, Резерфорд, Бор товчоор загвараа сонгоно. Сонгосон товч шар өнгөтэй болно.
- Дээд мөрөнд эрдэмтний нэр, он, доор нь загварын гол санаа нэг өгүүлбэрээр гарна.
- Дунд хэсгийн зургийг ажиглана. Цэнхэр бөмбөг бол электрон, улбар шар нь эерэг цэнэг. Резерфорд, Бор загварт электронууд цөмийг тойрон хөдөлнө.
Симулятор дээр оролдож үзэх даалгавар
- Дөрвөн загвараас цөмтэйг нь ол. Хариу: Резерфорд, Бор.
- Томсон, Резерфорд загварт эерэг цэнэг хаана байгааг харьцуул. Хариу: Томсонд бөмбөг даяар тархсан, Резерфордод төвийн жижиг цөмд төвлөрсөн.
- Бор загварын бүрхүүл бүрт хэдэн электрон зурагдсаныг тоол. Хариу: дотор бүрхүүлд 2, гадна бүрхүүлд 5. Азотын атом ийм байрлалтай.
Түгээмэл алдаа
- Бор загварыг эцсийн загвар гэж бодох. Энэ загвар бүрхүүлийн тухай ойлголт өгдөг ч электроны хөдөлгөөнийг бүрэн тайлбарладаггүй.
- Зургийн хэмжээг бодит гэж ойлгох. Цөм, электроныг харагдах хэмжээнд томруулж зурсан. Бодит цөм атомаас олон мянга дахин жижиг.
- Жилүүдийг андуурах. Далтон санаагаа 1803 онд танилцуулж, 1808 онд номдоо нийтэлсэн тул зарим эх сурвалжид 1808 он гэж бичдэг.
