Indikator nima?
Indikator — eritma muhitiga qarab rangini oʻzgartiradigan yordamchi modda. Eritmaga bir necha tomchi indikator tomizsangiz, uning rangi muhit kislotali, neytral yoki ishqoriy ekanini koʻrsatadi. Rangni kislota yoki ishqor emas, indikatorning oʻzi oʻzgartiradi: uning molekulasi H+ ionlarini biriktiradi yoki yoʻqotadi, tuzilishi oʻzgaradi va u boshqa rangga ega boʻladi.
Indikatorlar rangi jadvali
Jadvaldagi ranglar simulyatordagi ranglar bilan bir xil.
| Indikator | Kislotali muhit | Neytral muhit | Ishqoriy muhit |
|---|---|---|---|
| Lakmus | qizil | binafsha | koʻk |
| Universal indikator | qizil | yashil | binafsha |
| Fenolftalein | rangsiz | rangsiz | toʻq pushti (malina) |
Uch indikator bir-biridan nimasi bilan farq qiladi?
- Lakmus — lishayniklardan olinadigan tabiiy boʻyoq. Laboratoriyada u qogʻoz koʻrinishida ishlatiladi: koʻk qogʻoz kislotada qizaradi, qizil qogʻoz esa ishqorda koʻkaradi. Rang oʻzgarmasa, muhit neytral.
- Universal indikator — bir necha indikatorning aralashmasi. U har bir pH qiymatida oʻz rangini beradi, shuning uchun eritma qanchalik kislotali ekanini ham koʻrsatadi.
- Fenolftalein kislotali va neytral muhitni bir-biridan ajratmaydi. Lekin u rangsizdan malina rangga keskin oʻtadi, shuning uchun titrlashda qoʻllanadi.
Indikatorlar rangini Nalukh chem ilovasida tekshiring
Simulyator bepul, roʻyxatdan oʻtish shart emas.
Simulyatordan qanday foydalanish kerak?
- Eritma: qatorida uch variantdan birini tanlang: Kislotalar, Neytral, Asoslar.
- Indikator: qatorida uch indikatordan birini tanlang: Lakmus, Universal, Fenolftalein.
- Idishdagi rang darhol oʻzgaradi. Tepada indikator va eritma nomlari, ularning ostida esa indikatorning qisqacha tavsifi chiqadi.
- Bitta indikatorni uch eritmada navbat bilan sinab koʻring va ranglarni jadval bilan solishtiring.
Simulyator uchun topshiriqlar
- Jadvalga qaramasdan, uch indikatorning 9 ta rangini daftaringizga yozing. Soʻng simulyatorda oʻzingizni tekshiring.
- Qaysi indikator kislotali va neytral muhitni ajrata olmaydi? Javob: fenolftalein, ikkala muhitda ham u rangsiz.
- Eritma kislotali, neytral yoki ishqoriy ekanini bilish uchun qaysi bitta indikatorni tanlash kerak? Javob: lakmus yoki universal indikator, chunki ular uch muhitda uch xil rang beradi.
Hayotdagi indikatorlar
Indikatorlar tabiatda ham uchraydi. Qizil karam sharbati binafsha rangda. Limon sharbatidan u pushti-qizil, ichimlik sodasidan esa yashil-koʻk tusga kiradi. Bu rangni antotsianlar deb ataladigan moddalar beradi. Indikator rangi pH bilan qanday bogʻliqligini kislotali va asosli xossalar haqidagi maqolada oʻqing.
