Neytrallanish reaksiyasi nima?
Neytrallanishda kislota va ishqor tuz hamda suv hosil qiladi. Reaksiyaning mohiyatini bitta ionli tenglama ifodalaydi: H+ + OH− → H2O. Kislota qoldigʻi ishqordagi metall bilan birikib, tuz hosil qiladi. Shuning uchun tuzning tarkibi kislota va ishqorga bogʻliq.
| Kislota | Ishqor | Tuz | Tenglama |
|---|---|---|---|
| xlorid kislota | natriy gidroksid | natriy xlorid | HCl + NaOH → NaCl + H2O |
| sulfat kislota | natriy gidroksid | natriy sulfat | H2SO4 + 2NaOH → Na2SO4 + 2H2O |
| nitrat kislota | kaliy gidroksid | kaliy nitrat | HNO3 + KOH → KNO3 + H2O |
Sulfat kislota ikkita H+ ion beradi, shuning uchun 1 mol kislotaga 2 mol NaOH kerak. Reaksiya vaqtida issiqlik ajraladi.
pH qanday oʻzgaradi?
Avval eritmada H+ ionlari ortiqcha, pH past. Ishqor qoʻshilgan sari H+ ionlari suvga aylanib sarflanadi va pH oshadi. Ikki ion miqdori tenglashganda eritma neytral boʻladi. Shundan keyin qoʻshilgan ishqor ortiqcha boʻlib qoladi va eritma ishqoriy boʻladi.
Simulyatorda pH slayder holatiga qarab tekis oʻzgaradi. Haqiqiy tajribada esa kuchli ishqor kuchli kislotaga qoʻshilganda pH avval sekin oshadi, pH 7 atrofida keskin sakraydi. Bu haqda titrlash maqolasida oʻqing.

Kislotani Nalukh chem ilovasida neytrallang
Bu simulyator toʻliq kirish huquqiga kiradi. Yuklab olish bepul, roʻyxatdan oʻtmasdan 2 ta boʻlim va 5 ta simulyator ochiq.
Simulyatordan qanday foydalanish kerak?
- Dastlab stakanda faqat kislota bor: pH 2.0, stakan qizil.
- Ishqor qoʻshish slayderini sekin oʻngga suring. Sarlavhadagi pH qiymati 12 gacha oshadi.
- Stakan rangini kuzating. U pH bilan birga qizildan binafshagacha oʻzgaradi.
- pH 6.4 dan 7.6 gacha boʻlganda neytrallanish haqida yashil yozuv chiqadi.
- pH 7.6 dan oshsa, ishqor haddan tashqari koʻp qoʻshilgani haqida yozuv chiqadi. Slayderni chapga qaytarib, qaytadan urinib koʻring.
Simulyator uchun topshiriqlar
- pH ni aniq 7.0 ga qoʻying. Slayder qayerda toʻxtaydi? Javob: aynan oʻrtada.
- Slayderni chapdan oʻngga surganingizda stakan necha rangga oʻzgaradi? Javob: 6 ta rangga (qizil, toʻq sariq, sariq, yashil, koʻk, binafsha).
- pH 5 va pH 9 dagi stakan ranglarini solishtiring. Javob: sariq va koʻk.
Hayotdagi neytrallanish
- Jigʻildon qaynaganda ichiladigan antatsid dori oshqozondagi ortiqcha xlorid kislotani neytrallaydi: Mg(OH)2 + 2HCl → MgCl2 + 2H2O.
- Kislotali tuproqning pH ini oshirish uchun unga ohak sepiladi.
- Shirinlikdan keyin ogʻizda kislota hosil boʻladi. Kuchsiz ishqoriy tish pastasi uni neytrallaydi.
