pH nima?
Suvli eritmada ikki xil ion bor: H3O+ va OH−. H3O+ ionlari koʻp boʻlsa, eritma kislotali, OH− ionlari koʻp boʻlsa, ishqoriy, ikkalasi teng boʻlsa, neytral boʻladi.
pH, yaʼni vodorod koʻrsatkich, H3O+ ionlari konsentratsiyasini oddiy son bilan ifodalaydi: pH = −lg c, bunda c — H3O+ ionlarining konsentratsiyasi, mol/l. Masalan, c = 10⁻³ mol/l boʻlsa, pH = 3.
25°C da ikki ion konsentratsiyalarining koʻpaytmasi doim 10⁻¹⁴ ga teng. Shuning uchun bir ionning konsentratsiyasi 10 marta oshsa, ikkinchisiniki 10 marta kamayadi.
| Suyuqlik | pH | H3O+, mol/l | OH−, mol/l | Muhit |
|---|---|---|---|---|
| Akkumulyator kislotasi | 1.0 | 10⁻¹ | 10⁻¹³ | kislotali |
| Qahva | 5.0 | 10⁻⁵ | 10⁻⁹ | kislotali |
| Suv | 7.0 | 10⁻⁷ | 10⁻⁷ | neytral |
| Sovun | 10.0 | 10⁻¹⁰ | 10⁻⁴ | ishqoriy |
pH ning 1 birligi nimani anglatadi?
pH shkalasi logarifmik. pH 1 birlikka kamaysa, H3O+ ionlari konsentratsiyasi 10 barobar oshadi. Shu sababli pH 5.0 boʻlgan qahvada H3O+ ionlari suvdagidan 100 barobar, pH 1.0 boʻlgan akkumulyator kislotasida esa suvdagidan million barobar koʻp.
Kundalik suyuqliklarning toʻliq jadvali va suv qoʻshilganda pH qanday oʻzgarishi haqida pH shkalasi maqolasida oʻqing.
pH ni nima bilan oʻlchashadi?
pH-metr eritmaning pH ini son bilan koʻrsatadi. Universal indikator esa rang bilan koʻrsatadi: kislotali muhitda qizil, neytral muhitda yashil, ishqoriy muhitda koʻk va binafsha. Simulyatordagi shkala ham qizildan yashil orqali binafsha rangga oʻtadi.
pH ni Nalukh chem ilovasida solishtiring
Toʻqqizta suyuqlikning pH qiymatini va ion ustunlarini solishtiring. Bu simulyator toʻliq kirish huquqiga kiradi. Yuklab olish bepul, roʻyxatdan oʻtmasdan 2 ta boʻlim va 5 ta simulyator ochiq.
Simulyatordan qanday foydalanish kerak?
- Pastki paneldagi SUYUQLIKNI TANLANG blokida suyuqlikni bosing. Har bir tugmada nomi va pH qiymati yozilgan. Dastlab suv tanlangan.
- Chap tomondagi kartochkadan pH qiymatini oʻqing.
- Vertikal rangli shkalada koʻrsatkich qayerda toʻxtashini koʻring.
- Belgi ustidagi kategoriyani oʻqing: KISLOTA, NEYTRAL yoki ASOS.
- IONLARNING NISBIY MIQDORI blokidagi ikki ustunni solishtiring. Har bir ustun ustida konsentratsiya 10 ning darajasi koʻrinishida yozilgan. Ustunlar logarifmik shkalada chizilgan, shuning uchun ustun biroz balandroq boʻlsa ham, konsentratsiya bir necha barobar katta boʻlishi mumkin.
- Yuqori oʻng burchakdagi strelkali aylana tugma suvga qaytaradi.
Simulyator uchun topshiriqlar
- Qahva va suvni tanlab, H3O+ ustuni ustidagi darajalarni solishtiring. Konsentratsiyalar necha marta farq qiladi? Javob: 10 ning −5 va −7 darajalari, farq 100 barobar.
- Qonni tanlang. Qaysi kategoriya chiqadi? Javob: pH 7.4, ASOS. Qonning muhiti kuchsiz ishqoriy.
- Oqartiruvchi vositani tanlab, ikki ustun ustidagi daraja koʻrsatkichlarini qoʻshing. Boshqa suyuqlik bilan takrorlang. Javob: −12.5 va −1.5, yigʻindisi −14. Barcha suyuqliklar uchun yigʻindi −14 ga teng.
