Электрондук конфигурация деген эмне? Орбиталдарды толтуруу эрежелери жана жазуу тартиби

Электрондук конфигурация деген эмне?

Электрондук конфигурация — атомдун ар бир энергетикалык деңгээлинде жана деңгээлчесинде канча электрон бар экенин көрсөткөн жазуу. Натрийдин конфигурациясы мындай жазылат: 1s²2s²2p⁶3s¹. Биринчи сан — деңгээлдин номери, тамга — деңгээлче, жогорку сан — ошол деңгээлчедеги электрондордун саны. Жогорку сандардын суммасы (2 + 2 + 6 + 1 = 11) атомдогу электрондордун жалпы санына барабар.

Бул симулятор 1s-тен 4s-ке чейинки деңгээлчелерди көрсөтөт. Алгачкы 20 элементте электрондор d жана f деңгээлчелерине түшпөйт.

Орбиталдарды толтуруунун үч эрежеси

1. Эң аз энергия принциби (Ауфбау принциби): электрондор орбиталдарды энергиясы эң аз орбиталдан баштап толтурат: 1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 4s, 3d.
2. Паули принциби: бир орбиталда 2 электрондон көп болбойт, жана алардын спиндери карама-каршы (↑↓).
3. Хунд эрежеси: энергиясы бирдей орбиталдарда электрондор адегенде бирден орношот, андан кийин гана жуп түзөт.

Калий менен кальцийде 19- жана 20-электрон 3d эмес, 4s-деңгээлчесине түшөт, анткени 4s-деңгээлченин энергиясы 3d-деңгээлченикинен төмөн.

Кыска жазууда ички электрондор мурунку инерттүү газдын белгиси менен алмаштырылат: натрий [Ne]3s¹, калий [Ar]4s¹.

Симуляторду кантип колдонуу керек?

1. Симулятор натрийден ачылат. Төмөнкү ЭЛЕМЕНТ блогундагы − жана + баскычтары менен катар номери 1-ден 20-га чейинки элементти танда.
2. Сол жактагы диаграммада ар бир чарчы клетка — бир орбиталь, ар бир жебе — бир электрон. ЭНЕРГИЯ огу боюнча жогору жайгашкан сайын энергия чоң болот.
3. Оң жактагы панелде элементтин аталышы, электрондордун саны, толук жазуу жана КЫСКА ЖАЗУУ пайда болот.
4. Телефондо панелди ылдый жылдыр: ДЕҢГЭЭЛДЕР БОЮНЧА ЭЛЕКТРОНДОР блогунда ар бир деңгээлдеги электрондордун саны көрүнөт. Натрийде 2, 8, 1.
5. Экрандын жогору жагындагы сары баскыч суутекке кайтарат.

Симулятордогу тапшырмалар

• + баскычы менен азоттон кычкылтекке өт. 2p-деңгээлчеде эмне өзгөрөт? Жообу: азотто үч клеткада бирден ↑ бар, ал эми кычкылтекте биринчи клеткага ↓ кошулуп, жуп пайда болот.
• Аргондон калийге өт. 19-электрон кайда түшөт? Жообу: 4s-деңгээлчесине, кыска жазуусу [Ar]4s¹.
• Фтор менен хлордун кыска жазууларын салыштыр. Жообу: [He]2s²2p⁵ жана [Ne]3s²3p⁵. Экөөнүн тең сырткы деңгээлинде 7 электрон бар, ошондуктан алар бир топто турат.

Көп кетирилүүчү каталар

• Хунд эрежесин унутуу. Кычкылтектин 2p⁴ жазуусун ↑↓ ↑↓ деп жазуу туура эмес. Туура жазуу: ↑↓ ↑ ↑.
• Жогорку сандарды текшербөө. Жазууну бүтүргөндөн кийин жогорку сандарды кошуп, суммасын атомдун катар номери менен салыштыр.
• Инерттүү газды туура эмес алуу. Ал элементтин алдында турган инерттүү газды ал: хлор үчүн [Ne], калий үчүн [Ar].

Сырткы деңгээлдеги электрондордун саны элементтин таблицадагы ордун көрсөтөт. Бул байланышты мезгилдер жана топтор боюнча нускамадан кара.

Булактар

• Википедия: Паули принциби
• Chemistry LibreTexts: Electron Configurations, How Electrons Occupy Orbitals
• Chemistry LibreTexts: Quantum-Mechanical Orbitals and Electron Configurations