Период пен топ дегеніміз не?
Элементтің Менделеев кестесіндегі орны атомның құрылысын тікелей көрсетеді. Период — көлденең қатар, топ — тік баған.
- Период нөмірі — электрондық қабаттар саны. Натрий 3-периодта тұр, сондықтан оның 3 қабаты бар.
- Топ сыртқы қабаттағы электрондар санын көрсетеді. 1 және 2-топтарда бұл сан топ нөміріне тең. 13–18-топтарда топ нөмірінен 10-ды алып тастайды: 17-топтағы хлордың сыртқы қабатында 7 электрон бар.
Кейбір кітаптарда 13–18-топтарды IIIA–VIIIA деп белгілейді. Бұл жазуда нөмір сыртқы электрондар санына тең.
| Топ | Атауы | Сыртқы электрондар | Мысалдар |
|---|---|---|---|
| 1 | Сілтілік металдар | 1 | Li, Na, K |
| 2 | Сілтілік жер металдары | 2 | Be, Mg, Ca |
| 13–16 | Металдар, жартылай металдар, бейметалдар | 3–6 | Al, Si, P, S |
| 17 | Галогендер | 7 | F, Cl |
| 18 | Инертті газдар | 8, гелийде 2 | He, Ne, Ar |
Бір топтағы элементтердің сыртқы электрондар саны бірдей, сондықтан олардың химиялық қасиеттері ұқсас. Сутек 1-топта тұр, бірақ ол — бейметалл.
Атом құрылысын Nalukh chem қосымшасынан қара
Элемент ұяшығын бассаң, атом моделі, период және топ көрінеді. Симулятор тегін әрі тіркелусіз ашық.
Симуляторды қалай пайдалану керек?
- Симулятор литийден ашылады. Сол жақта алғашқы 20 элементтің кестесі тұр: жоғарғы қатарда топ нөмірлері, сол жақ бағанда период нөмірлері.
- Элемент ұяшығын бас. Кестеде оның период және топ нөмірлері түспен ерекшеленеді, ал оң жақта Бор бойынша атом моделі пайда болады.
- Модельде ядро, қабаттар және электрондар көрінеді. Сыртқы қабаттағы электрондар сары түсті.
- Модельдің астындағы екі карточкадан период пен қабаттар санын, топ пен сыртқы электрондар санын оқы.
- Ең төменгі жолда әр қабаттағы электрондар саны жазылған. Литийде: 2, 1.
Кестеде 3–12-топтар жоқ, өйткені бұл топтардың элементтері 21-элементтен басталады.
Симуляторға арналған тапсырмалар
- Натрий ұяшығынан төмен қарай калийге өт. Қабаттар мен сыртқы электрондар саны қалай өзгереді? Жауабы: қабат 3 емес, 4 болады, ал сыртқы электрон 1 күйінде қалады.
- 3-периодтағы ұяшықтарды натрийден аргонға дейін оңға қарай бас. Жауабы: қабат 3 болып қалады, ал сыртқы электрондар саны 1-ден 8-ге дейін артады.
- Гелий мен неонды салыстыр. Екеуі де 18-топта тұр, бірақ сыртқы электрондар саны әртүрлі. Жауабы: гелийде 2, неонда 8. Екеуінің де сыртқы қабаты толған, сондықтан олар бір топта тұр.
Жиі кездесетін қателер
- Реттік нөмірді топпен шатастыру. Магний — 12-элемент, бірақ 2-топта тұр.
- Топ нөмірін электрондар саны деп санау. 17-топтағы элементте 17 емес, 7 сыртқы электрон бар.
- Калий үшін 2, 8, 9 деп жазу. 3-қабатта 8 электрон болғанда, 19-электрон 4-қабатқа орналасады. Сондықтан калийдің қабаттары 2, 8, 8, 1.
Электрондардың деңгейшелерге қалай орналасатынын электрондық конфигурация нұсқаулығынан қара.
